Skip to main content

Full text of "Vegetarano - 6a Jarkolekto, Numero 1, Oktobro (1922)"

See other formats 


Jaro 6a 


Oktobro 1922. 


Numero la. 


Oficiala Organo de la 
internaeia 

VEGETARA LIGO 
ESPERANTISTA. 


VEGETARANO 


Oficiala Organo de ia 
Internacia 

MOVADO POR 
ĈASTA VI VO. 


Trimonata bulteno. Membra kotizo aŭ abono jare fl. 2. (nederianda valuto). 

Adreso: Oscar Bŭnemann. hamburg-PuhlsbUttel ( Germanu j o), Alsterkriigeha ussec 586 (reda ktanto-kasisto). 
Naciaj sekretarioj de V. L. E. kaj kotizoj en nacia mono: 


Belgujo (F 8.—): kiel Francujo 

Bulgarujo: Unuigo de Vegetaranoj Esperantistoj en Bulgarujo, kotizo kun 
bulteno L. 25.—, sekretario Dimitr Simeonov, strato 6 septemvri 1, Sofio. 

Ceĥoslovakujo (Kc 18.—): D-ro Rudoif Hiekel, Maresciigasse 4,II., Leitmeritz, 
kaj Josef Wisinger, Praha II, ce Espero Teozofia, Krakovskd 17. 

Danujo (kr. 3.50): F-no Marg. Noll. Fredericiagade 6, IJ., K6benhavn-K. 

Estonujo (Emk. 50.—): F-no Helmi Drescn, p. k. 6, Tailinn. 

Finlando (Fm. 12.—): S-ro V. J. Kostiainen, Vaasankatu 3 D, 95, Helsinki. 

Francujo (F 8.-): F-no Cecile Royer, 14 ruc dcs Carmes, Paris V. 

Postĉeka konto Paris 25777. 

Germanujo (M 120.—) la redaktanto, Postĉeka konto Hamburg 31883. 

El landoj necitilaj oni pagu laŭ nederlanda valuto fl. 2— en nacia papermono. El la necititaj orientaj ŝtatoj oni sendu M 120.— en 
germanaj bankbiletoj haveblaj ĉe iu ajn banko. Evitu poŝtmandatojn, ĉar ili kaŭzas kurzan perdon. 

Cen tro por la kotizoj de l a Internacia Movad o por Ĉasta Vivo: kasistino S-no C. J. Roskes-Dirksen, van Loostraat 68, Hago, Nederl. 


Grand-Britujo (s. 4.—): S-no Marg Blaise, 125 Hambalt Road, Clapham» 
London S. \V. 4. 

Hispanujo (P 5.—): S-ro Paul Linarĉs, Huerto San Basilio, Cordoba. 
Hungarujo (K 150.-): S-ro Bihari M6r, Nĉpszfnhaz-utca 27,1V/31, Budapest VIII. 
Italujo: sendu 10 lirojn en papermono al la redaktanto. 

Latvujo (gM 120): S-ro Talivaldo Indra, pasta kaste 475, Riga. 

LitovujotgM 120.—): S-ro Paulo Medem, Smeliu g. 12, Kaunas. 

Nederlando (fl. 2.—): S-no C J. Roskes-Dirksen, van Lros:raat 68, Hago. 
Polujo(Pmk.200.—) :S-ro Edvardo Lonkopolanski, Biala3. Warszawa(provizore> 
Rumenujo: Leoj 50.— sendotaj al la redaktanto en papermono. 

Rusujo (gM 120.—): S-ro Stanislav Sabunjeviĉ postkesto 66.3, Moskvo. 
Svedujo (kr. 3.20): S-ro K. A. Karlsten, Halberg pr. Glommerstrask. 

Svisujo (P 5.—): P-no Maria van Rees, Chalct Bertha, \VilderswiJ. 

Usono (Dol.0.75): S-ro Creston C. Coigne, Esperanro Service Corporation, 
Suite 306, 500 Fifth Avenue, Ne\v York City. 


Pesimlsmo kaj Optimismo. 

Ciu el ni staras inter pcsimisino kaj optimisino, 
kaj nia pozicio intcr tiuj du kontrastoj povas preskaŭ 
esti mezurilo por nia iizika kaj anima sanstato. 
Pripcnso pri la fenomenoj de la naturo iacile kon- 
dukas al pesimismo, t. e. konvinko, ke ĉiu homa • 
celado cstas vana, ke neniu progreso estas ebla. ke 
la sola celo atingebla estas la morto. la nirvano. Ni 
ja vidas, kiel la hoino naskiĝas en doloroj. kiel ĝi 
kreskas sub la dolorplenaj instruoj de la vivo, kicl ĝi 
la tutan vivon baraktas kontraŭ rnalriĉeco, malsano. 
vivdanĝero. kiel ĝi en atna iluzio kreas mem novan 
familipn, daŭrigantc tiel ia malbenon de homa estadp 
ĝis eterno. Kaj ankaŭ cn la naturo ni vidas tiun 
suferplenan ckzistadon kaj bataladon, kiu ofte okazas 
eĉ ert pli kruelaj formoj ol intcr la bornoj. 

Kial do ni nc estas ĉiuj pesimistoj? La celado al 
io pli boria ja estas nur utopio! La edukado de infanoj 
ja same estas sensenca penado, celado al utopio; ĉar 
evidente la homa tipo, kiun ni celas fari el la infano, 
evitante. ke la infano iam ajn inensogu. ŝtelu. peku 
iel ajn aŭ manku sian devon. tia ltorna tipo ja tie ek- 
zistas kaj neniam povos ekzisti! Kial do ni ne tute 
sincere kaj rckte diras al niaj itifanoj: „La reala 
mondo postulas, ke vi estu ruza kaj egoista; vi do 
lernu sufiĉe frue mensogeti, ŝteleti kaj tiel plu"? 
Cu ni mem scias, kio estas bona. kio malbona ? Ni 
ne seias, efektive; sed ni konscias. 

Ni konscias, kaj jcn nia optimismo. Oi nc vcnas el 
la penso; ĝi venas el la koro, el la fonto de nia ekzisto. 
La optiinismo estas m mcm; ĝi estas nia kredo. Kaj 
rilate al tiu ĉi kredd oiti povas diri; mi ekzistas, kaj 
tial ini kredas. Neniu argumento de la komplika 
pensado povos forigi el korpe kaj anitne sana hotito 
la kredon de la koro. ke la feliĉo nia kaj de ĉiuj aliaj 
homoj estas nia tasko kaj fina celo. Utopia ĝi estas. 
efektive, tia kredo; ĉar nia cerbo diras al ni, ke la 
celo estas neatingeble malproksima. Sed tiu pripenso 
ue havas valoron por mi; mi d e v a s vivi, mi d e v a s 
krcdi. Kaj. se mia pensado servas al mia natura ce- 
lado en tiu senco. sc la konscio estras la penson, tni 
ne povas ne partopreni en la granda movado de la 
homaro al perfektiĝo, ĉu en infanedukado, ĉu en 
laboro por pli justaj ekonomiaj kondiĉoj, ĉu en helpado 
por tuthomara konkordo, ĉu en la laboro kontraŭ la 
venenoj fizikaj kaj animaj de tttia epoko. 


Tial attkaŭ ni sentas tian forton kaj sanon en ni, 
kiatn ni kunestas kun samcelantoj en la tuta mondo 
aŭ kiam mir per leteroj aŭ gazetoj ni ree scntas la 
internan komunecon de arego da samcelantoj. Oi 
kresku. tiu arego, kaj ni ĉiuj helpu. 

La [Juftoboroj. 

La kolonio de la Duftoboroj (aŭ dufioborcy, laŭ 
rusaj vortoj „diift“ — spirito, ,.horcy“ batalantoj, 
do „spiritbatalantoj“) en la nordamerika teritorio 
Kolombio havas por la vegetaranoj kaj por la paci- 
fistoj tre grandan intereson: ĉar la duftoboroj estas 
vegetaranoj kaj rifuzantoj de militservo. Nutt aperis 
sub nuinero 3a en la ..Biblioteko de Teristo“ 48-paĝa 
broŝuro de M. I. Tugan-Baranovskij kun titolo 
„La plej granda komunista organizajo en la mondo“. 
La raporto, skribita en la jaro 1918a, cstas majstre 
tradukita de Maria ŝidlovskaja sub dato 29.5.1922. 
Kun granda plezuro mi konstatas, kc tuj, kiam la 
rusaj samideanoj reaperas agcinaj en la Lspcranta 
rnondo, ili pliriĉigas nian literaturon per tiorn valoraj 
eldonajoj, kiaj estas !a bulteno „Teristo“ mem kaj 
ĝiaj apartaj broŝuroj, precipe tiu ĉi pri la duftoboroj. 
Sur paĝo 31 a nti legas: 

..Miriga ŝajnis al raportinto Tan la ĝenerala 
aspekto de la dufioboraj vilaĝoj. Oni atentu, ke la 
duhoboroj ne nur estas vegetaranoj, sed konsideras 
granda peko mortigon de iu ajn viva estajo. Mortigi 
eĉ serpenton estas peko. Pro tio sovaĝaj bestoj ett 
la dufioboraj kolonioj ĉesas tirrii la homon. Apud 
iliaj vilaĝoj eliras sur la vojon renkonte al homoj 
malgrandaj cervoj kaj aliaj bestoj, kiuj ordinare ne 
'estas videblaj proksinte je homa loĝloko; otisoj vagas 
sur vilaĝaj stratoj k. t. p.“ Aliloke: 

„Durtc sekve de mcmstara spirita evoluo. parte 
sub influo de la nove-kristanaj ideoj nun disvolviĝan- 
taj tra la tuta mondo, la duftoboro, partoprenante 
tiim movadon, akceptis tri novajn priitcipojn iom 
kunligitajn kuri lia antaŭa doktrino. sed ĝis nun tie 
manifestiĝintajn definitive, nome: internaciismon, 
komunismon kaj vegetarismon.',, 

Sur paĝo 35a: „La dtiĥoboroj do prezentas religian 
sekton pleje racionalistan. Uiaj spiritaj interesoj ne 
sin direktas al religia mistiko, sed al reformado de la 
reala vivo konforme al la kristana moralo proklam- 

















































VEGETARANO 


anta reciprokan arnon inter la homoj kiel fundamentan 
leĝon de la vivo. En la reala vivo la dufroboroj venas 
ĝis ekstremo kaj forpuŝas ĉiujn formojn de 1‘vivo ne 
konformajn al la leĝo de interfrata amo. El tio de- 
vctias ilia sevcra politiko kaj ekonornia radikalismo.“ 

La prezo de la leginda broŝuro varias laŭ la kurzo 
de la aĉetantoj. Oni povas ĝin mendi ĉe la Esperanto- 
Eldonejo Friedrich Ader. Dresden-A.. Barnberger- 
Strasse 43. Germanujo. 

La Vivo troviĝas cn Spaco kaj sculace trakuras 
la Tcmpon. La Spaco ne havas litnojn, satne kiel ĝi 
havas nek komencon nek finon. La tempo neniam 
ekestis kaj elestos neniam: ĝi estas. Jen la eterna 
senlimeco de la Spaco. Jen la eterna daŭro de la 
Ternpo. Do. kiatn la Vivo ekestis? Kiam. dc kie ĝi 
venis? La Spaco estas scnlima, la Tempo estas 
eterna, do estas eterna kaj senlirna la Vivo. 

..Liber“ en la Sennacieca Revuo. 

Niaj LJniversalaj Esperantokongresoj. 

Kelkaj Esperantaj gazetoj celas krei la tendencon, 
iom post iom ĉesigi niajn internaciajn universalajn 
kongresojn de Esperanto kaj krei anstataŭe multajn 
diversajn fakajn kongresojn. kongresetojn aŭ konfe- 
rencojn. lli diras esence, ke la universalaj kongresoj 
estas grandparte amuzcjoj por multaj Esperantistoj, 
ke nur riĉuloj povas ilin viziti kaj ke ilia propaganda 
efiko estas malpli granda ol tiu de multaj fakaj kun- 
sidoj internaeiaj. 

La argumcntoj uttuavide ŝajnas esti trafaj: efcktive 
la praktika aŭ konkreta rezulto de la universalaj 
kongresoj estas ofte preskaŭ nula por tiu. kiu rigar- 
das la aferojn lafl vidpunkto de nura kalkulanto. La 
longaj paroiadoj oficialaj iom post iom fariĝas eble 
tro devigaj aŭ tro formalaj; estus bone, ne krei 
monopolon de paroladoj kongresaj kaj atenti, ke la 
valoro de la oficialaj paroladoj ne estas taksebla !aŭ 
oratora lerteco aŭ rutino, sed laŭ kora sento de la 
parolanto. Tio (inter krampoj dirate) ne estas iel ajn 
kritiko pri faritaj paroladoj, sed nur avcrto por la 
estonto. Efektive oni bezonas rnulte da mono, por 
ĉeesti la universalajn kongresojn, kaj multaj forrestas 
pro rnanko de rimedoj monaj. Efektive, la propagando 
en diiinitaj profesiaj aŭ fakaj rondoj povas esti pli 
efika ol la efiko propaganda de internacia universala 
kongreso. 

Sed: ĉu la gajno el niaj kongresoj estas nur 
materie elkalkulebla? Cu iu ajn proponus, neniam 
aranĝi koncertojn pro tio, kc la malriĉuloj ne povas 
ilin aŭskulti pro manko de rnono? Kaj iine, ĉu oni 
vidas dum niaj kongresoj nur riĉulojn aŭ profitegi- 
stojn? Mi scias. ke multaj Esperantistoj estus kon- 
tentegaj, se en nia anaro troviĝus pli rnulte da riĉe- 
guloj, ol efektive estas troveblaj en ĝi. Multaj Es- 
perantistoj ĉiujarc vojaĝas sub malfacilaj kondiĉoj 
al la kongreso per sia lasta groŝo, kaj multaj vivas 
tre ŝparemc dum la tuta jaro, por liavi la eblecon, 
ĉeesti la kongreson. La Esperanta kongreso ne estas 
por ili luksaĵo, kaj se ne prezentiĝus per la kongreso 
al ili la okazo de interesa malproksima vojaĝo, la 
penso pri tia vojaĝo multkosta kaj ĝenerale kon- 
siderata luksa neniam penetrus iliati cerbon. Saine, 
kiel en koncertoj oni vidas ĉiain malĝrau la alta 
enirprezo multajn personojn malriĉe vestitajn, kiuj 
elspezis lastan spesdekon, por ensorbi iom da klasika 


arto de Bach aŭ Beethoven, por ŝvebi dum iomete da 
tempo en sferoj pli altaj, tiel same dum niaj Esperati- 
taj kongresoj oni vidas aron da fervoruloj, kiuj avide 
ensorbas la atmosferon de vera boma reciproka 
bonvolo. 

Ili ne volas esti fakuloj. lli ne volas diskuti pri 
materiaj demandoj el siaj metioj aŭ profesioj. lli ne 
volas vidi personojn, kun kiuj uur materia intercso 
ilin ligas. lli volas fine. fine esti homoj, homoj en la 
plej bela kaj alta seneo de la vorto, en la senco de la 
iiomaranismo, kiun predikis nia Zamenhof. Kaj jen 
tine dum niaj kongresoj ni povas esti nure homoj. Ni 
kvazaŭ afldas la alproksimiĝan bruon de nova epoko. 
Ni realigas ion, kio ĝis nun ŝajnis esti utopio. Ni fine 
eliris, elkuris per ĉiu nia forto rnona kaj energia el la 
malvasta malliberejo, en kiu nin tenas dum la alia 
parto de la jaro komercaj interesoj, profesiaj devoj, 
sociaj konvencioj, kastaj antaŭjuĝoj, politikaj kom- 
plikoj. Kaj tian paradizon de harmonio oni volas 
kritiki laŭ ĝiaj konkretaj iruktoj propagandaj aŭ 
financaj? Cu la viv-eliksiro, entuziasma fajro, kiun 
niaj kongresoj denove inspiras, ne estas superaj al iu 
ajn kritiko laŭ materia vidpunkto? 

Pro tio otti ne faru el niaj kotigresoj senaniman 
kunsidon de rajtigitaj delegitoj, nek anstataŭu ilin per 
fakaj kunsidoj de komercistoj, instruistoj, bankistoj 
aŭ anoj de iu speciala ideo (vegetarismo kc.). Ili restu 
universalaj ne nur laŭ la geografia signifo de la vorto, 
sed laŭ universaleco de spirito kaj atiimo. 

Ni sitnple kunestu, estu kune, kaj ni seutu, kiel ni 
ĉiam sentis, la neesprimeblan forton de komuna 
grandioza ideo kaj koitiuna aspirado al nedireble alta 
celo. Kaj pligrandiĝu konstante nia anaro! 

Oscar Bŭnemahtt. 

Universala Frateco. 

Samcelanoj, kun fervoro 
nune do laboru ni! 

Kaj ekbatti nia koro 
por la monda harmoni’! 

Ciuj gentoj kolcktiĝas, 
kaj eksonas vigla kant’; 
la popoloj kunfratiĝos 
per la lingvo Espcrant'. 

Pioniroj de la vero, 
por ke vcnu tiu hor\ 
nin fortigu la Espero; 
kune, fratoj, al labor’! 

Ni antaŭeti iru ĉiam 
nun sett tinio kaj sett lac’; 
ĉar ni dubos ja nettiam 
pri Universala Pac’! 

_ S. Frantz, Parizo. 

Printempa Tragedio. 

(Rakonto el efektiva vivo.) 

„Ho patrino, Cu vi aŭdas la belan kanton de tiu 
birdo en kaĝo kontraŭ nia fenestro?" — ,.Jes, kar- 
ulino, belan voĉon ĝi havas. Estas alaŭdo, kaj ĝi 
pensigas min pri la katttpoj en la gcpatra vilaĝo”. 

„Cu ni ne povas havi birdon, kiu kantos al 11 i ? 
Cu ni ne povos iri en kamparon, por kapti unu?„‘ — 
„Ne, sed ni povos aĉeti birdon en butiko.“ 









VEGETARANO 


3 


Post kelkaj tagoj dua birda voeo aŭdiĝis en la 
mailarĝa strato, .kie altaj domoj leviĝis ĉielen. Mal- 
supre grincado de peze ŝarĝitaj ĉaroj brue preter- 
pasantaj, raŭkaj voĉoj de stratvendistoj laŭte vokantaj 
atcnton al siaj komercaĵoj, kaj kriegoj de ludantaj 
infanoj taris obtuzan bruegon dunitage; sed la bela 
kanto de la alaŭdo sotiis pli dolĉe. pli torte ol antaŭe. 
Jarn ne li kantis en soleco; komprenanta voĉo 
respondis. 

Ili aniis, profunde. senespere: sed evidente ne- 
komprenebla sorto ordonis, ke ili neniatn unuiĝu, 
neniam ĝuu la ravajn plezurojn, kiuj rajte apartenas 
al geamantoj, neniam plenumu la funkciojn antaŭ- 
destinitajn de Dio. 

Tagon post tago ilia situacio plitnalboniĝis. Nur 
subtenis ilin espero eterne vivanta en koro dc tiuj 
estaĵoj, kiuj estas sen povo antaŭvidi la estontecon. 
Kiant la printernpa suno forte brilis, en la sezono ĉiam 
dediĉita al pasia, sindona amo, ilia sufero pligrandiĝis. 
Lia voĉo atingis pli perfektan belecon, pli dolĉan 
sonon. pli allogan alvokon. Si aŭskultis kutt koro 
pulsanta, preskaŭ krevanta, sopirante al Dio, ke li 
forigu la barilojn inter ili. Ke li liberigtt la kaptitojn. 

l ie sttper la malbonc odoranta strato, super la 
bruego. lia gorĝo ŝvelis per printempa amkanto, ĝis, 
freneziĝinte pro senespera arno, netolerebla kaptitcco, 
lia koro rompiĝis kaj la suferinta anirneto forflugis 
en la nekonatan landon de la Morto. 

..Patrino!", kriis la infano, „la kontraŭa birdo ne 
kantas Itodiaŭ; oni elprenas ĝin el la kaĝo; kio okazis 
al ĝi? Kaj, vidu, vidu! Nia birdo kuŝas sur la fundo 
de la kaĝo. Cu ĝi dormas ?“ 

„Ne, karulino, ĝi mortis. Eble la suno tro forte 
brilis sttr ĝin.“ 

Emtna L. Osmond (E1 ..Hungara Esperantisto* 1 .) 

Higiertaj Konsiloj. 

La somero estas la puriga tempo por la korpo. 
Kim la ŝvito eliras multaj malpuraĵoj el la korpo. 
Helpu la naturon, vin banante laŭeble plej multe. 

Multaj pcrsonoj plendas, ke ili havas reŭmatismon, 
kataron kaj aliajn kronikajtt malsanojrt. Nttn, sornere. 
estas bona tempo por kuraci ilin. Lasu la korpon 
ŝviti. Vin lavu kaj banu pcr malvarma akvo. Manĝu 
multon da fruktoj. Ne timu la akvotrinkadon, kiel 
faras multaj, kredante, ke tiel la korpo malfortiĝas aŭ 
malsaniĝas. Nc estas tiel. 'I rinku akvon. manĝu 
fruktojn kaj verdaĵojn. Se vi iorn malgrasiĝos pro 
tio, des pli bone! 

Se vi malsanetas. ne kuru tuj al kuracisto aŭ 
apoteko. Provu kuraci vin mem per vaporbano. 
trinkado dc citronakvo kaj, se estas stomaka rnalordo, 
detenado de ntanĝaĵoj, ĝis vi saniĝos. Ne plendu, se 
vi havas piedŝviton. Per tiu ŝvito vi evitos pli gravajn 
malsanojn. Car la piedŝvito estas grandparte rezulto 
de nianĝaĵo vianda aŭ de besta graso. Oi povas esti 
forigata aŭ almenaŭ malgravigata per forlaso de la 
buĉista manĝaĵo. 

Ankaŭ ne titnu la sunon. Estas certe, ke ĝi povas 
brunigi vian haŭton: sed tion vi facile elportos, se mi 
diras al vi, ke la suno cstas la plej potenca rimedo, 
por kuraci malsanulojri. 

El „Skandinava Esperantisto". 


La Proteinoj (daŭrigo). 

Por praktikaj celoj estas dezirinde. kc oni liavu 
unu regulon, laŭ kiu ĉiuj povos manĝi. Jen ĝi: ĉiu 
borno ricevu por ĉiu kg de la tuta pezo de sia korpo 
1,5 g da proteinoj ĉiutage (vido paĝon 35an de la 
bulteno V 4). 

Sed por ricevi tiun ĉi kvanton. kiajn rnanĝaĵojn 
bezonas la vegetarano, kaj kiom da ĉiu el ili? Por 
riccvi taŭgan respondon al tiu demando, oni studu, 
interalie, la jenajn analizojn elĉerpitajn el diversaj 
verkoj, ĉefe el „La kuneroj de amcrikaj tnanĝaj 
materioj, bultcno 28, verkita de At\vater & Bryant, 
eldonita de la usona fako de terkulturo, el la oficejo 
de eksperimentaj fakstacioj". Kvanto de la proteinoj 
troviĝantaj en kelkaj manĝajoj, procente: 


Amerika pala fromaĝo 

28.0 % 

amerika ruĝa fromaĝo 

29.6 % 

Itolanda frotnaĝo 

37.1 % 

limburga fromaĝo 

20.1 % 

fromaĝo de Ropuefort 

22.6 % 

svisa fromaĝo (Gruyeres) 

27.6 % 

N u k s o j (s e n ŝ e 1 

1 a j). 

Migdaloj 

21.0% 

brazilaj nuksoj 

17.0% 

freŝaj kastanoj 

6.2 % 

sekigitaj kastanoj 

10.7% 

kokosoi 

5.7 % 

aveloj 

15.6% 

kaliforniaj juglandoj 

18.4% 

D i v e r s a j m a n ĝ a j o j. 

Blanka pano 

9.2% 

bruna pano 

5.4% 

kuirita makaronio 

3.0 % 

boligita avengrio 

2 8% 

boligita rizo 

2.8 % 

sekigitaj lentoj 

25.7 % 

sckigitaj pizoj 

24.6% 

mielo 

0.4 % 

lakto 

3.3 % 

butero 

1.0% 


boligitaj kokinaj 
laktoplasmono 


ovoj sen ŝelo 


13.2 % 
80.0 % 


(La laktoplasnrono estas artefarita manĝaĵo, kiu 
konsistas plcje el !a proteinoj eltirituj el lakto kaj 
sekigitaj.) 

E1 la analizrezulto en tiu ĉi listo ĉiu inteligentulo 
povas elekti tiujn manĝaĵojn, kiujn li preferas, cd 
taŭga kvanto, por tiri el ili 1.5 g da proteinoj po kg de 
sia korpa pezo. Ekzemple: leganto. kiu senvcste 
pezas 60 kg, bezonas 60 x 1,5 g da protcinoj, do 90 g. 
Li do povas, se tia estas lia gusto. clekti jene kun 
metitan manĝon: 600 g blanka pano po 9.2% (55 g), 
200 g boligita rizo po 2.8 % (6 g). 200 g butero pol.O % 
(2g), 50 g svisa fromaĝo po 27.6% (14 g), 16 g lakto- 
plasmono po 80 % (13 g), entute 90 g. 

Tamen la liorno kutime dcziras maitĝaĵojn, kiuj 
estas pli diversaj kaj pli ampleksaj ol la diritaj solaj; 
vcrŝajne la leganto deziros fruktojn, Jegomojn. nuks- 
ojn, en kiuj ankaŭ troviĝas la proteitioj. Sed krotn 
la pizoj. la faboj, la lentoj kaj la nuksoj la plimulto el 
la vegetaĵoj kaj ankaŭ la fruktoj ne enhavas pli ol 
3.0 % da proteinoj. Pro tio tiuj ĉi nutraĵoj povas doni 
al ni nur parton de la bezonata kvanto da proteinoj. 















4 


VEGETARANO 


Cetere la sperto montros la precizan bezonon de ĉiu 
persono. Oni atentu, ke oni devas manĝi diversspec- 
aju manĝaĵojn pro tio, ke la proteinoj en la diversaj 
manĝaĵoj estas malsimilaj. kaj pro tio ke la liomo 
bczonas preskau ĉiajn proteinojn. 

Kvankam unu absoluta regulo povas esti la plcj 
taŭga por la plimulto, ĝi ne valoras por ĉiu ajn; ĉar 
la ĝusta kvanto de proteinoj bezonataj dependas de 
multaj cirkonstancoj, interalie de la klimato, la sezono, 
la aĝo de la persono, de la konsumata muskolenergio 
kaj de !a tuta pezo de la korpo. Ju pli malvarma 
estas la vetero, ju pli juna la persono, ju pli intensa la 
uzado de la muskoloj, ju pli malgranda estas la pezo 
de la korpo. des pli da proteinoj estas bezonataj aŭ, 
en mala okazo, male. 

Pro ĉio ĉi, sc krom ĉiuj aliaj kaŭzoj la farto de la 
leganto ankoraŭ nc estas perfekta, kiam li ricevas 
potage 1,5 g da proteinoj po kg de sia korpa pczo, li 
eksperimentu kaj manĝu ĉiutage nur unu gramon da 
proteinoj po kilogranio da korpa pezo. Tion li faru 
en la daŭro de ses monatoj. Se malgraŭ tio kaj krom 
ĉiuj aliaj kaŭzoj lia farto ankoraŭ estas neperfckta. 
li manĝu ĉiutage dum ses monatoj 1,7 g da proteinoj 
po kg da korpa pezo. Tion farante, li verŝajne iom 
post iom povos eltrovi, kiom da proteinoj li bezonas. 
Se malgraŭ ĉio lia farto adas neperfekta, tiu fakto 
montras, ke ekzistas ankoraŭ aliaj kaŭzoj, krom 
netaŭga kvanto da protcinoj, por neperfekta farto. 

D-ro Dietisto. 

Pripeuso. 

Nia fervora ano Rudolf Hiekel tradukis la se- 

kvantan poemoti de la faine konata germana humor- 
isto Willieltn Busch (elparolu buŝ); 

Malicmalbele 

tro longe agis mi; tni igas, 
ke oni bestojn ja mortigas 
por tni kruele. 

Ho kulp' admona! 

Car I <vazaŭ ett profundo kora 
pletidadas ĝi, la voĉo ora: 
rc-estu bona! 

Dc 1’arbo eme 

plej belan pomon jen mi ŝiris: 
ĝin enntordante tni ekdiris 
en revo ĝeme: 

Feliĉo iatn, 

vi paco paradiza. bela, 
kun Iupo al ŝafid' fidela, 
re-estu ĉiam! 

Anekdoto. 

Dum siaj lastaj vivmomentoj fatna franca kur- 
acisto estis ĉirkaŭata de pluraj el la plej eminentaj 
kuracistoj en Parizo. kiuj ĉiuj konkuris per esprimoj 
pri lia bedaŭrinda situaeio. „Sinjoroj“, li subite diris, 
„ne troe kompatu min. Mi postlasos tri grandajn 
kuracistojn“. Kiam ili petcgis, ke li notnu ilin (ĉitt el 
ili csperis, ke lia nomo estos inter la tri). li mallonge 
diris; „Akvo, ekzercado kaj dieto”. 

Laŭ „Esperanto-Praktiko“. 


La plej bona karakterizaĵo de Itonto ne estas lia 
profesio kaj lia agado, entute ne lia realaĵemo. sed 
lia per la atno sonanta liotneco ett la plej vasta kom- 
preno. 

Trad. P. T. laŭ Lamprecbt, en Esperanto-Praktiko. 


kontrau la Milito. 

La fondiga kontercnco de la absolutista kontraŭ- 
niilita organizo „Paco“, kiu okazis de la 22a ĝis la 26a 
de marto I921a eti Biltlioven (Nederlando), redaktis 
la deklaron: 

„Milito estas krittto konfraŭ la homaro. Tial ni 
firme decidis, apogi nenian ajn spccon de milito kaj 
batali por la forigo de ĉiuj kaŭzoj de inilito”, 
kaj aldonis la jenan rnotivigoti: 

La milito cstas kritno kontraŭ la Itotnaro; ĉar ĝi 
estas krimo kontraŭ la vivo kaj malbonuzas la hotnon 
kiel ilon por politikaj kaj ekotiomiaj celoj. Ni tial pro 
profunda amo al la Itornaro decidis, apogi nenian ajn 
militon. ĉu atakan ĉu defendari. Tio estas grava; ĉar 
preskaŭ ĉiu rnilito de la regantoj estas karakterizata 
kvazatt defenda inilito kaj kiel defcnda milito estas 
farata dc la popoloj, 

Diferenciĝas tri specoj de milito: 

a) Milito defendanta laŝtaton.al kiu ni apartenas laŭ 
naskiĝo aŭ laŭ propra elekto. Estas maliacile, riftizi 
la artnean servon por tia milito; ĉar la ŝtato profitas 
ĉitijn siajn rimedojn, por dcvigi nin. Plne. ĉar de tiom 
longa tetripo oni falsis nian naturan amon al la he.itna 
tero por la trompo, kvazaŭ ŝtato kaj hejrria tero 
estus identaj. 

b) Milito defendatrta la ekzistantan sociaranĝon 
ktin ĝiaj garantioj ka.i privitegioj por la posedantoj. 
Estas evidente, ke por tiu ĉi celo ni ne tuŝos artnilojn. 

c) Milito defendanta kaj liberigonta la sklavigitan 
proletarion. Rifuzi la armiluzadon por tiu ĉi celo 
estas tre malfacile, iimte ĉar la bolŝevika ŝtato kaj 
arikoraŭ plic la indignita proletariaro en revolucia 
periodo rigardos kicl perfidulon ĉiun, kiu rifuzas 
apogon al ĝi per armiloj; due pro tio, ke nia natura 
simpatio kutr suterantoj tentos rtiir uzi perforton, por 
ilin helpi aŭ apogi. 

Sed ni havas !a firtrian konvinkoti, ke neniam ajn 
per perforto la ordo povas esti apogata, la hejtrra tcro 
povas esti protektata. la proletariaro povas vere esti 
liberigata. 

La sperto montradis, ke ĉia ajn milito terure sov- 
aĝigas kaj krueligas la honrojn kaj forigas Ciuir liber- 
eeon. kaj fine, ke la proletariaro trur ŝajtre gajtras per 
ĝi, sed efektive pligrandigas siajn suferojn. 

Pro tio estas neeble al ni, kunhelpi en iu ajn 
nrilito, ĉu per servado en la armeoj tera, ŝipa aŭ aera, 
ĉu per konscia produktado de municio kaj militiloj, 
ĉti per 1a pletiunro dc iu ajn servo plenumita de la 
registaro por anstataŭi la armean servon, ĉu per 
partopreno en ŝtataj militaj pruntoj, ĉu fitrc per iu 
laboro, kiu celas liberigi alian personon por nrilita 
scrvo. 

Ni konscias, ke kiel konsekvencaj pacifistoj ni ne 
rajtas, tiur per neoj difini nian vidpunkton. sed devas 
ekkoni la profundajn kaŭzojn de Ut milito kaj devas 
agadi por la forigo de ĉiuj ĝiaj kaŭzoj, Kiel kaŭzojn 
de milito ni ne rigardas nur la egoismon kaj avidon, 
kiuj troviĝas cn ĉiu Itonra koro, sed ĉiujn cirkonstanc- 
ojtr, kitij kondukas la homojn en antasoj al la reci- 







VEGETARANO 


5 


proka malamo kaj amaso mortigo. Jenaj instigoj 
ŝajnas al ni esti la plcj gravaj dum nia epoko: 

1) La malsamecoj de la rasoj artifikc trogrand- 
igitaj, por krei envion kaj malamon. 

2) La malsameeoj de la religiaj konfesoj, kiuj per 
netoieremo artifike estas akrigataj, por krei reei- 
prokan malestimon. 

3) La kontrastoj inter la klasoj, de la posedantoj 
kaj la neposedantoj, kiuj preskaŭ neeviteble tendencas 
al inter-naciaj kaj inter-burĝaj niilitoj tiom longei, 
kioin daŭras la nuna produktadsistemo, kiu bazas sur 
ckonoinio de profito anstataŭ ekonomio de bezono. 

4) La malkonsentoj inter la nacioj, en kiuj plej- 
grandparte ni vidas sekvon de la nuna produktad- 
sistemo, kiu kondukis al la mondmilito kaj al la 
ekonoinia liaoso. Ni estas konvinkitaj, ke tiuj mal- 
konsentoj povus esti forigataj per tutmonda ckonomio 
adaptita al la bezonoj de la apartaj nacioj. 

5) Fine ni vidas gravan kaŭzon de la milito en 
la malprava opinio pri la eseneo de la ŝtato. La ŝtato 
ekzistas pro la homo, ne la homo pro la ŝtato. 

La konscio pri la sankteco de la homa vivo, la 
Itoina personeeo devas fariĝi la fundamenta leĝo de 
la tuthomara socio. 

Aliflanke la apartaj ŝtatoj ne devos plu esti ri- 
gardataj kiel suverenaj apartaj socioj; ĉar ĉiu nacio 
estas parto de la granda homaro. Ni tial devas per 
ĉiuj fortoj agadi por la forigo de la klasdiferencoj kaj 
de la apartigantaj limoj. alcelante la kreadon dc tut- 
monda frateco bazita sur reciproka helpado. 


Internacia niovado ,,Paco*‘. 

La lnternacia Centro de Absolutistaj Kontrau- 
militistoj „Paco“ (adreso sekretario J. B, Mever, 
Broederschapshuis, Bilthoven, Nederlando) invitas 
sian konfcrencon al Vieno (Aŭstrujo) por la I7a ĝis 
I8a de decembro 1922a. Jen la tagordo: Elekto de 
prezidanto. Malfernia parolado dc la prezidanto. 
Komunikoj pri kio ĝis nun estas farita. Tnternacia 
sekretariejo. lriformoj pri la tnovado en diversaj 
landoj. Financa stato. Metodo de propagando kaj 
agadoj. Kunlaborado kun la I. A. M. B. (La I. A. M. B., 
internacia kontradmilitista oficejo, konferencos la 
I9,20an de decembro en Vieno). Rezolucioj pri 
aktualaj problemoj kaj okazajoj. Ankoraŭ envenontaj 
proponoj. 

La tria cirkulero de la centro klarigas, kian 
grandau rolon ludas la petrolfontoj en la politikaj 
naciaj avidecoj, kaj finas: ..IVir multaj hoinoj. kiuj 
ankoraŭ opinias, ke nur alta celo povas pravigi 
rimedojn kaj oni do povas ankaŭ militadi por belaj 
eeloj. estas neeese, ke ni malkaŝu la efektivajn kaŭ- 
zojn de la militoj, kiuj neniam estas noblaj, sed ĉiam 
samkvalitaj kiel la rimedoj, per kiuj ili estas plenuttr- 
ataj“. Citinda el la cirkuiero de la sekretario estas 
ankoraŭ jena diro: 

„La opinio, ke perforto estas permesata (aŭ ne- 
cesa), estas laŭ nia opinio unualoke restaĵo cl tempo, 
en kiu la respekto por la homa vivo e.stis alia ol tiu 
de la nuntempaj progresemuloj, kaj -ankaŭ ĝi estas 
sekvo de la kalkuiemo. kiun la kapitalismo alproprigis 
al la liomoj kaj kiu igas ilin paroli en prinegoca maniero 
pri homoj kiel objektoj, kiel iloj utilaj por certaj ccloj". 

Aliĝontoj al la Vicna kongreso skribu al la sekret- 
.irio. Oni sendu laŭeble ankaŭ raportojn eu Esper- 
nto al la centro. 


: MOVADO POR ĈASTA VIVO. j 

La disvastiĝo de la seksmalsanoj kaj iliaj sekvoj. 

Jen estas la titolo de gravenhava libreto antaŭ kelkaj 
monatoj eldonita de la Nederlanda Ligo por kontraŭ- 
batalo de la seksmalsanoj, kiu enhavas la ateston de 
naŭ unuarangaj Nederl. rnedicinistaj specialistoj. kiuj, 
ĉiuj por sia speciala kanipo, koncize klarigas la 
signifon kaj la danĝerojn dc la seksmalsanoj (kun la 
tuberklozo kaj la alkoholisnro apartenantaj al la plej 
gravaj popolmalsanoj de nia tempo). 

Hn antaŭparolo trafas nin la jena: „Kiam oni 
kun laiko en medieinaj aferoj ekparolas pri kontraŭ- 
batalo de la seksmalsanoj. plejofte uiiu el liaj unuaj 
deziroj estas: havi bonan statistikon pri la disvast- 
igiteco de tiuj ĉi malsanoj. Oni diras, ke por povi 
fari kontraŭaranĝojn estas necese koni la amplekson 
de la malbono, kaj tiu amplekso tameti ne estus kon- 
ebla sen statistiko. 

Kontraŭ tio la kuracistoj, kiuj ĉiutage renkontas 
la seksmalsanojn kaj iliajn sekvojn en nrultaj formoj. 
tre prave rimarkigas: Certe estus dezirittde havi 
fidindan statistikon pri la disvastigiteco de la seks- 
malsanoj; sed en ne tro malproksima estonteco tia 
statistiko ne estas havebla, kaj se iam, nur kiel re- 
zulto de la kontraŭbatalo mem. Tamen ni ĉitij, in- 
diferente kian specialan fakon de rnedicino koncernas 
nia laborado, ni ĉiuj povas atesti, ke la seksrnalsanoj 
efektive estas forte disvastigitaj, ke iliaj fatalaj sekvoj 
por individuo, fantilio kaj socio estas grandaj. La 
atesto de ni, kiuj scias kaj parolas la veron, havas 
pli grandau valoron ol la atcsto de cifcroj, kiu estas 
nevera.“ 

La plej konataj ..vcneraj malsanoj" (seksmalsanoj) 
estas la sifiliso kaj la gonoreo, kaj ili estas tre infektaj. 
Ordinare la infektiĝo okazas dum sekskuniĝo kun 
infckta persono: plejofte tio estas kulpa infektigo. 
Plue la sifiliso povas malbone influi la idaron. 
Preskaŭ ĉiuj malĉastulinoj frue trŭ malfrue venere 
malsaniĝas. 

Sed ankaŭ alinianiere infektiĝo estas ebla, tiel ke 
oni povas paroli pri la sifiliso de la senkulpuloj, al kiu 
fakte ĉiu estas elmetata. 

Ce prof. dr. B. J. Kousver, kiu pritaktas la influon 
de la s. m. rilate al la virinaj scksorganoj, ni trovas 
i. a. tiun frazon: „La tre granda graveco de gonorea 
infektiteco estas dekobligita per ĝia tre granda rnult- 
nortrbreco. Ni, kuracistoj, ne travivas tagon. mi 
ripctas ncniuri tagon, cn kiu ni ne renkontas ĝiajtr 
abomenindajn sinmontrojn. 1 ' 

Prof. dr. K. H. Bouitran eu sia pritrakto pri la 
partopreno de la s. m. eu la kaŭzado de nervaj kaj 
psikaj rnalsartoj skribas i. a.: „Plue la sifiliso apart- 
enas al la ĝermodifektaj malsanoj, kaj ĝi povas grave 
malutili etr ĝia disvolviĝo la embrion. kaj tiarnaniere 
povas esti la kauzo de degenerinta idaro. La sifiliso 
estas unu el la gravaj venenoj por la ccrbo kaj por la 
ĝertno.“ 

Dr. Ernst de Vries deklaras en sia artikolo, kiu 
tenras pri la partopreno de la s. m. en la kaŭzado dc 
idioteco: „Pro rniaj esploroj mi konkludas, ke la pli- 
multo de la sifilisaj idiotoj troviĝas en sia nralpli- 
valora spirita stato nur kaŭze de tiu malsano kaj eble 





















6 


VEGETARANO 


ekzistus kvarono rnalpli da idiotoj, se ne estus ebla 
sifilisa infektado de la ernbrio.“ 

Rilate la okulnialsanojn, blindecojn kaj duon- 
blindecon, ni legas ĉe prof. dr. \V. P. C. Zeeman i. a., 
kc Hirsch en 1902 taksis la kaŭzan partoprenon de la 
sifiliso en blindeco je 7 %, li mem taksas plimulte ol 
10%, Wi!dmark 14—15%, Igersheimer 13,4%. Li 
(Zeeman) nc volas aserti alta la valoron de la dis- 
poneblaj ciferoj, sed laŭ lia opinio oni povas 
senŝancele aserti, ke la sifiliso certe tre multe parto- 
prenas en la estigado de okulmalsanoj kaj blindeco 
tiel ĉe la suferanto kiel ĉe lia idaro.“ 

l.a signifo de la s. m. sur la kampo de la malsanoj 
de la gorĝo, nazo kaj orelo estas kialo por la jena 
rhnarkigo de dr. P. II. G. van Gilse: „La granda 
socie-higiena signifo preeipe de la sifiliso sur tiu 
kampo estas tacile rekonebla, se oni scias, ke la mal- 
sanoj dc la interna nazo, de la gorĝo kaj de la laringo 
cstas akompanataj dc la formado de ulceroj, kies 
sekrecio finvenas en la salivo kaj naza muko, kaj per 
manĝilaro k. t. povas esti transportata rekte sur 
aliajn personojn, tiamaniere kaŭzante infektadoti.“ 

La pritakto de dr. E.Gorter pri la signifo desifiliso 
por la infankuracarto (pediatrio) komenciĝas tiel: 
„Granda estas la nombro de infanoj, kiuj estas mal- 
sanaj pro sifiliso. kaj nuiltnombraj estas la rnontro- 
formoj de la sifiliso ĉe la infano.“ 

Dr. J. W. van der Valk, pritraktante la parto- 
prenon de la s. m. cn la kaŭzado de senfrukteco de la 
edzeco, deklaras, ke „la kialo pro kiu iu edzeco estas 
senfrukta, estas en tre granda procenteco la sekvo de 
gonoreo kaj sifiliso“, kaj li finas rimarkigantc „ke 
estas granda socia intereso ke ĉiu, kiu volas edziĝi, 
estu tute certa pri Ia resaniĝinteeo de sia eventuala 
scksmalsano. Ankaŭ la gepatroj multe povas hclpi 
al la edzcca feliĉo de siaj infanoj, se ili ne sole estas 
kontentaj kun favora respondo al sia demando pri 
socia klaso kaj pozicio kaj financoj, sed ankaŭ insistas 
pri konvinka pruvo, kc la edziĝo-kandidato estas 
perfekte sana.“ 

Drof. dr. R. de Josselin de Jong, kiu metis super 
sia artikolo la titolon: „Kion la ekzameno post la 
morto instruas pri la multnombreco dc la s. m„ kiel 
kaŭzo de malsanoj kaj morto?“. finas la respondon 
de tiu demando jene: „la sifilisa veneno indulgas 
neniun organon nek iun histon.“ 

La finkonkludo de prof. dr. 3'. M. van Lceuven eti 
sia pritrakto pri ,.kioti povas helpefiki la kuracado?“ 
estas la jena: „Tiel la gonoreo kiel la sifiliso estas 
kuracc resanigeblaj: 

Ia ŝanco al kompleta resatiiĝo post relative mal- 
longa tempo estas la plejgranda, se oni komencas la 
kuracadon tuj post la unua alarmo; 

pro tio estas nepre necese (se oni elmetis sin al 
ebla infektiĝo), sin ekzamenigi de kompetentulo tuj, 
kiam ia suspektinda simptomo de la inalsano aperas; 
cn kiu rilato oni pripensu, ke tio povas okazi jam post 
unu tago (gonorco) aŭ ne pli true ol post tri ĝis ses 
semanoj (sifiliso). 

La kuracado de la scksmalsanoj ttur rezultigos 
sufiĉe grandan malplialtigon de la nornbro de infektitoj 
en la okazo, kc la infektitoj laŭeble plej baldaŭ 
kuracigas sin kaj je finefika maniero.“ D. R. 

Antaŭgardi plivaloras ol sanigi! 


Cefioslovakio kontraŭ seksmalsanoj. 

En inonata majo 19 22 per ĉefioslov. senato estis 
leĝigita la registara propono koncerne batalon kon- 
traŭ sekstnalsanoj. 

La leĝo nuligas ĉiujrt ĝisnunajn policajn kaj 
administrajn aranĝojn koncerne inspektadon de pro- 
stitucio kaj malpermesas la malĉastulinejojn. Ties 
fondado kaj plua praktikado en kia ajn formo estos 
krime punata. Unuan fojon en C. Slov. en tiu ĉi 
batalo la leĝo konsideras ambaŭ seksojn, la viron kaj 
la virinon, egale respondaj al la leĝo. Ciu, kiu estas 
sekse infcktita, estas devigita lasi sin spceiale kuraci, 
eventuale subiĝi al faka kuracista traesploro. 

Fersonoj. motive suspektaj, ke ili estas sekse nial- 
sanaj. devas subiĝi al deviga kuracista traesploro 
eventualc eĉ al dcviga kuracado. La aferon pritraktas 
la juĝejo. Ciu malriĉulo estos kuracita je kostoj de 
1' ŝtato, se la paga dcvo ne povas esti transportita al 
ia alia korporacio. La leĝo puoklamas: konservi la 
kuracistan ofican sekreton pri la personoj seksmal- 
sanaj, sc ili ne malobeas la leĝajn regulojn. 

Sed la ĉefa signifo, kiun la leĝo kunportas estas 
ĝia zorgo pri la junularo: Laŭ § 12a la ŝtata 
administracio klopodos, ke la gejunularo pliaĝa ol 
16 jaroj kaj tiu kiu forlasas ia lernejon estu instruata 
en la lernejo pere de taŭgaj personoj, — precipe 
lernejaj, resp. pere de specialaj kuracistoj — kaj perc 
de mattiero kouvena al ĝia aĝo, pri seksa vivo kaj 
danĝero de seksmalsattoj, pri defendo kontraŭ ili kaj 
pri danĝero de prostitucio, krorn tio ĝi zorgos, ke 
ekkomencu larĝa, vasta ĝenerala propagando en sama 
direkto pere de gazetaro. Samtempe la ŝtato 
klopodos fondi la institutojn, en kiuj oni dispojii gos al 
profesiaj malĉastulinoj dumtempan azilon kaj eblon 
pliboniĝi. F. Ŝillia (Prago). 

En Nederlando jam en 1902 kaj plue jare de post 
1908, laŭ ekzemplo de Germanujo, en kelkaj urboj 
estas tenataj kunvenoj por jumiloj, kie pedagogo kaj 
(aŭ) medicinisto pritraktas la seksan aferon, por 
instrui kaj averti la junularon. Tiuj ĉi kunvenoj estas 
organizataj de la Nederl. Movado por Casta Vivo, 
kaj plej ofte la urba estraro lielpas per senpaga salono. 

La vizitantoj csttis lernantoj de la plej altaj klasoj 
de gimnazioj, burĝaj lernejoj, faklernejoj k. s. Ankaŭ 
kutivettoj por knabinoj estas tenataj, kaj kelkfoje 
vesperoj por gepatroj. Kelkaj paroladoj estas presitaj 
kaj ofte de la M. C. V. donitaj al la lSjaraj junuloj. 

Tiu ĉi laboro estas tre rekomendinda por aliaj 
landoj. 

Pagas maljunaj jaroj por junaj eraroj. 

En sekvontaj numeroj vi legos novajn sciigojn pri 
la kontraŭbatalo de la seksinalsanoj, artikolojn pri 
ptostitucio, moralo, kaj pri la batalo kontraŭ la 
(intern.) kotnerco en virinoj kaj infanoj. 

Samideanoj kaj legantoj de „Vegetarano“, sendu 
al ni sciigoju eventualc kritikojn aŭ artikoletojn por 
la rubriko de M. C. V. 

Koratt dankon al So. J. S. el Prago pro la sendado 
de 50 Kĉ. kiel kotizo. Kiu sekvas tiun belan 
ekzemplon? _ 












VEGETARANO 


Pri Aikoholo. 

La esprinio alkoliolo dcvenas el araha lingvo. ŭi 
nomas karbono-kuniĝojn, en kiuj unu aŭ kelkaj H- 
atomoj (hidrogeno) estas anstaŭitaj per OH-atomoj. 
E! la eblaj alkobolspecoj estas precipe uzataj inetil- 
alkoholo kaj etilalkoholo. La lasta. gajnata pere de 
fcrmentanta sukero, estas tiu, kiu brandon, likvoron 
kaj' vinon faras ŝatataj trinkajoj. Nun konsiderante 
la utilon aŭ malutilon de alkoholo kiel nutraĵo. oni 
devas diri: 

1) Alkoholo bone en la korpo estas forbruligata 
kaj pro tioŝajnas esti valora nutraĵo: sed: 

2) A. ĉar metilalkoholodgajnata pere de distilado) 
estas pli malmultekosta, oni kclkfoje aplikas ĝin, kaj 
inalmultaj cm 3 da ĝi sufiĉas, por blindigi la kon- 
suminton, 

13. etilalkoholo ja ne blindigas, sed jam resorbate 
en stomako (ne nur en intesto) tuj eniras la sangon 
kaj tiel la malsekaĵon dc la spina inedolo: ĝi dis- 
sociigas lecitinon kaj montras tion (t. e. la malutilan 
ŝanĝon de la plasmahaŭto) per sia narkota efiko. La 
korpaj ĉeloj nun laboras, por ripari la malutilon, kaj 
ili fidelc laboras, tiei ke ofte la difekto estas forigata; 
sed se ĉiam denove okazas alkoholatako, ili ne 
kapablas plenumi la duoblan taskon de sia laŭorda 
laboro kaj de la aldona alkohollaboro: la korpo mal- 
satiiĝas. Wilhelm Heydorn. 

Kontraŭ la Alkoholo. En Bielefeld, la centrejo de 
la movado por „Tutmonda Alkoholmalpermeso 1930“ 
en Germanujo, la kontraŭuloj de 1'alkoholo aranĝis de 
la 23a ĝis la 29a de julio pasinta cn la unua polica 
distrikto provan voĉdonon pri alkoholmalpermeso. 
Jen la rezulto: 8978% (6893 virinoj, 5733 viroĵ) per 
jeso voĉdonis favore je la malpermeso, 2'96 % (158 
virinoj, 2.58 viroj) neis, 7’26 % (1022 personoj) ne 
voĉdonis. Tiu eksperimento pruvas. ke ankaŭ en 
Germanujo, kie la batalo kontraŭ alkoholo trovas 
tiom da kontraflstaro en la tradicioj de grandaj 
rnedioj, la konscio pri la danĝeroj de la alkoholo 
kreskadas. Espereble venos baldaŭ la tempo, kiam 
oni povos ne eksperimente, sed decide voĉdoni pri tiu 
gravega demando. 

La Itala Nacia Sekretariejo kontraŭ la Alkohol- 
ismo en Pellestrina (prov. Venecio) eldonis pro- 
pagandajn poŝtkartojn, kies bildilanko montras vin- 
botelon kun mortkranio kaj surskrilio „Mortdanĝero“ 
(kiel sur la fosto de la elektraj kondukiloj). La alia 
flanko montras la programon de la rnovado: Ne 
vinon ni rikoltos, sed la plenan sukon de la vinberoj. 
Pro la socia higieno, pro la nacia ekonomio, pro la 
estonto de la raso! — 

lnternacia Vegetarana Kongreso 1923. 

Alvenis nun la invitoj por la kvina internacia 
vegetarana kongreso aranĝata de la Internacia 
Vegetara Asociaro (International Vegetarian Union 
afl I. V. U.) kaj okazonta de la 19a ĝis la 21a de majo 
1923a en Stokholmo, la ĉefurbo de Svedujo. 

La invitojn dissendis la Sveda Vegetara Societo 
(Svenska Vegetariska Foreningen), kies sekretario 
estas la redaktisto J. L. Saxon, persono ĉie fame 
konata en la vegetara mondo. La adreso estas: 
Lastmakaregatan 12. Stokholmo. 

Kiu legis la riĉenhavan protokolon pri la 4a inter- 
nacia vegetarana kongreso (Hago. 1913), scias, ke 


7 


tiuj vegetaraj kongresoj estas efikegaj kaj grandiozaj 
atestantoj pri nia ideo. Jam en Hago Esperanto 
estis unu el la oficialaj lingvoj de la kongreso: ankaŭ 
nun ĝi estas unu el ili. Sed la necesego de nia helpa 
lingvo klare evidentiĝas per la fakto, ke krom nia 
lingvo ses aliaj lingvoj estos oficialaj: sveda. angla. 
dana. franca, germana kaj norvega. 

Ni esperas, ke krom delegitoj de la Vegetara Ligo 
Esperantista (afable invititaj por senpaga partopreno 
de s-ro Saxon) multaj aliaj Esperantistoj partoprenos 
kaj efike helpos por ia oficiala enkonduko de Esper- 
anto en la I. V. U, Kiel la raportanto jarn diris en sia 
jarraporto, li intertraktas kun tiu ĉi asociaro, por ke 
ĝi eldonu siajn informojn en Esperanto kaj uzu tiucele 
nian bultenon; ŝajnas nun, ke pri tiu ĉi demando nur 
dum la Stokholrna kongreso oni atingos decidon. La 
sekretariino de I. V. LI„ fraŭlino Mathilde Hompes, 
Manchester, 26 Denharn Street, Anglujo, jain eklernis 
Esperanton kaj cstas favora al niaj proponoj; sed 
inter la estraro de I. V. U. ne regas sania opinio. 

La kongreso per salutparoladoj el ĉiuj landoj ka} 
per multaj sciencaj paroladoj fariĝos kvazaŭ tut- 
monda vegetara elmontro . kaj konvinkos ekster- 
starantojn pri tio, ke nia movado havas multe pli 
larĝan horizonton kaj estas multe pli grava kaj 
serioza. ol la ĝenerala meza publiko opinias. La 
delegitoj de la diversaj societoj raportos pri la 
sukceso de ilia laboro, iliaj spebtoj, metodoj de pro- 
pagando k. t. p. 

Dum la kongreso oni diskutos pri la ebleco, aranĝi 
en la kadro de la Internacia Vegetara Asociaro 
(I. V. U.) la efikan kaj daŭran komunlaboron de 
ĉiuj asocioj aliĝintaj al ĝi. Car la statuto dc I. V. U. 
ĝis nun parolas nur pri naciaj asocioj aŭ societoj, ni 
ankoraŭ devas trovi manieron. por envicigi nian V. 
L. E. en tiun ĉi asociaron. 

Plue proponoj estas atendataj pri la kotizoj de la 
aliĝintaj asocioj kaj pri la kunlaboro de ĉiuj vegetaraĵ 
revuoj de la tnondo. Fine per kunsidoj, ekskursoj kaj 
rondveturoj la kongresanoj intime interkonatiĝos kaj 
tiamaniere ensorbos novan forton por fruktodona 
laborado. Aliflanke la sveda socicto intencas ioin 
inforitii la kongresanojn pri la sveda Iando kaj popolo. 

Nesciata an neatentata kruelegeco. 

Cu vi scias, kial la urso akompanas per dancado 
la muzikon de gurdo? La bcdaŭrinda besto, kiarn ĝf 
estas kaptita kaj per ŝnuroj senespere ligita, estas 
metata sur feran tabulon. sub kiu oni havas fajron aŭ 
kaldronon kim bolanta akvo, kies temperaturo estas 
konstantigata. La urso pro dolorcgo ue povas stari 
sur kvar piedoj, nek sur du. kaj sub freneziga doloro 
ĉiatn levas interŝanĝe unu el la du malantaŭaĵ 
kruroj de la tabulo. Samtempe oni faras inferan 
muzikon de gurdo. La freneziga doloro kaj la infera 
muziko gravuriĝas en la cerbon dc la urs>>, kaj ĉiam, 
kiam denove ĝi aŭdas la gurdajp sonojn, ĝi dancas. 
Kaj tiel oni amuzas infanojn grandajn kaj malgrand- 
ajn! Kiu estas tiu „oni“, kiu faras kaj kiu perinesas 
tiajn agojn? Ne ni apartenu al la amaso, kiu in- 
diferente ne prenas partion kontraŭ Ia inalbono, nek 
volas scii aŭ atenti la kaŝitajn kruelaĵojn. 

La Ordeno de la Ora Epoko. 

Nia nuua numero por multaj abonantoj estas 
akompanata de la „I)ek Motivoj”. kiujn eldonis la 




















8 


VEGETARANO 


„Order of the Golden Age“ (Ordeno de laOraEpoko), 
Londono S\V„ Broinpton Road L53—155, Anglujo. 
Laŭ la inodelo de tiu ei flugfolieto estas siatempe 
kompilitaj la dek motivoj por vegetarismo,-kiujn la 
VLE (tiam ĝia nomo estis ankoraŭ Internacia Unuiĝo 
de Esperantistaj Vegetaranoj) cldonis sur poŝtkarto 
nutnero Vla. 

La 0. O. E. havas la grandan meriton, ke ĝi per 
vivplena komhino de la etika kaj la saneca flanko 
de nia vivreformo faris tre eiikan propagandon. El 
la ionga listo de la Iibroj kaj broŝuroj de tiu ĉi ordeno 
(plejparte en angla, sed parte ankaŭ en franca kaj cn 
germana lingvo, la „I>ek Motivoj" en Esperanto) ni 
citas nur kelkajn karakterizajn: Cu viandmanĝado 
cstas inorale justigebla? (3), Gvidiibro por natura 
kaj humana dicto (3 ŝ 6). Atestaro scienca favore je 
natura kaj humana dieto (4, france 3, gerinane 3). 
Eotenco de la penso (3), La laboristo kaj lia nutraĵo 
(3, germane 3), Bankroto de vivisekeio (3), Uni- 
versala parenceco (4 ŝ 6), Elegantaj peltaĵoj kaj kia- 
maniere ili estas havigataj (3), Kosto de unu felo (po 
cento 1 ŝ 3), Kruelecoj de fokĉasado (po cento I ŝ 3). 
divcrsaj libroj de D-ro Robert Beil pri la kankro, 
tute novaj eldonaĵoj: Nia reala parenceco kun Dio, 
la perdita idealo de la kristanaro, prezo 7 ŝ 6 plus 
avranko; La sang-krimo de la kristanaro, aŭtoro 
VVilliam Earnshaw Cooper, prezo 2 ŝ plus afranko. 

La prezoj en ptncoj (ŝ signifas ŝilingoj) estas 
supre notitaj inter krampoj. 

La „Vegetarano“ kun plezuro helpas en la dis- 
konigo de la ŝatinda agado de tiu ĉi ordeno kaj 
esperas, ke multaj intresuloj turniĝos al la „Order of 
tbe Golden Age“, por aĉeti ĝiaju eldonaĵojn kaj dis- 
vastigi ilin. 

Ledaj vestaĵoj. 

Se nia ekonomio estus bazita sur vegetarismo, la 
industrio, havanta la produktaĵon de la tuta moudo 
je sia dispono, jam dclonge estus eltrovinta ŝtotojn aŭ 
ŝtofmiksaĵojn, kiuj povus esti aplikataj (eble eĉ kun 
avantaĝo) en ĉiuj okazoj, kie ni ankoraŭ uzas lcdon 
kaj kie eĉ !a konsekvencaj vcgetaranoj sub nunaj 
kondiĉoj rnalfacilc povas eviti ĝin. 

Ni scias la devenon de la ledo. Ni scias, ke, se 
la vegetarismo estus universala, se neniu besto estus 
bredata kaj buĉata por la tnanĝo, ni nc havus sufiĉe 
da ledo, por fabriki ŝuojn, valizojn, rimenojn. Ni 
tiam havus, kiel dirite, aliajn materiojn, cble pli 
taŭgajn, por la saina uzo. 

Sed nun ni ne povas riproĉi iun ajn, kiu uzas ne- 
eviteblajn lcdajn objektojn. Tanien estas urĝe kaj 
necesege, aŭdigi voĉon kontraŭ la propagando farita 
de la modo por apliko de ledo, kie ĝi tute ne estas 
necesa. 

Kio estas la „tnodo“? Ni scias. ke ĝi estas la plej 
efika ilo, kiun havas profitavida industrio kaj 
komerco, por devigi la publikon al aĉetado de ĉiarn 
novaj objektoj. Ne* povas esti neate, ke kelkfoje la 
modo kreas bonajn vestaĵojn. Ekzemple la simplaj, 
malpezaj, senkorsedaj virinvestaĵoj de la lasta modo 
(mi ne scias, ĉu ĝi jam estas pasinta aŭ pasanta) 
estas milfoje preferindaj al certaj kamparanaj 
tradiciaj virinvestaĵoj malvastegaj, superŝarĝitaj. 
kiuj ĝojigas folkloristojn kaj studantojn de historio. 
Sed se la laŭracia vestaĵo estas nur niodo. se ĝi estas 
portata nur pro laŭrnodeco. ĝia valoro fariĝas tre 
dtiba. 


La modo ĝenerale postulas tion, kio estas inult- 
kosta. Kiam la vestaĵoj estis mallongaj, la modo 
enkondukas pli longajn, por ke la tnaliongaj perdu 
siait valoron kaj la publiko estu devigata, aĉeti 
novajn. Kiam la ledo estas niultkostega, la diablo, 
t. e. la komercema principo, kreas ledajn jakojn, 
lcdajtr ĉapelojii, ledajn butonojn. Kaj la eleganteco 
de tiuj objektoj flatas la okulon kaj konvinkas at 
aĉetado. Mi ne povas juĝi pri la higiena flanko de la 
afero; ĉiuokaze mi supozas. ke lcda jako aŭ mantelo 
tnalhelpas la transhaŭtan spiradon. Sed pro la de- 
veno dc la ledo mi devas protesti kaj petas ĉiujn 
aĉetontojn de ledaj artikoloj pripensi, ĉu vere estas 
necese kaj neeviteble, preni objekton faritan el 
rriaterio, kies liavigo necesigas buĉadon, ĉasadon kaj 
ĉiuspccati kruelecon. — O. B. 

INTERNACIA ESPERANTISTA PACIFISTA LKiO. 

Nia bulteno jam ĉiam konsideris la vegetaran 
movadon kaj la pacifismon kiel du erojtt de unu ne- 
cesega aspirado kaj tial volonte sub tiu ĉi rubriko, 
laŭ peto de la sekretariino de la Internacia Esper- 
antista Pacifista Ligo: Mary Riley, Chatsworth 
House, urbo Cliffe-at-Hoo, Kent, Anglujo, publikigas 
ĝiajn sciigojn. 

Faka kunsido en Helsinko. 

D-ro Felix Iversen, en la nomo de la Finlanda 
Pacifista Ligo, rnalfermis la kunsidon, kiun ĉeestis 
60 personoj el Anglujo, Bulgarujo. Ceĥoslovakujo, 
Danujo, Francujo, Finlando, Estonujo, Germanttjo, 
Binujo, Italujo, Litovujo, Nederlando kaj Polujo. Kiel 
prezidanton oni elektis D-ron Heinrich Arnhold el 
Dresdeno, kiel vicprezidantinon s-non Julie Isbriicker 
el Hago kaj kicl sekretariinon s-non Mary Rilev el 
Cliffe-at-Hoo, Anglujo. 

S-ro Aarne Selinheimo (Finlando) transdonis 
salutojn alvenintajn por la kunsido, interalie de: 
Internacia Movado por forigi militon, lnternacia 
senarmiga movado ,.Nova Jerusalemo", movado 
„Paco“. internacia organizaĵo dc absolutaj kontraŭ- 
rnilitistoj. redaktoro Makinen, Kristana laborista 
junulara asocio de Fiulatido. 

Sekvis naciaj raportoj pri la pacifista movado de 
diversaj landoj, interalie: Anglujo. Danuĵo, Finlando, 
Germanujo, Nederlando. Poste s-ro Aarne Selin- 
heimo paroladis pri la taskoj kaj devoj de Esper- 
antistaj pacifistoj. La kunsido aprobis la proponon 
de d-ro Bischitzky el Prago, ke Esperantistoj en ĉiuj 
landoj propagandu: 

a) por pacifismo cn naciaj Esperantistaj rondoj, 

b) por Esperanto en naciaj pacifistaj rondoj. 

c) por fondi specialajn sekciojn de Espcrantistaj 
pacifistoj kun la celo poste kunligi ilin por formi lntcr- 
nacian Esperantistan Pacifistan Ligoti. 

Post longa kaj vigla diskutado oni decidis elekti 
komitaton, kiu prizorgos la aprobitajn propouojn. Por 
la prepara komitato oni elektis la sekvantajn per- 
sonojn: 

Anglujo: S-no Mary Riley, Chatsworth House, 
( liffe-at-Hoo, Keiit. 

Ceĥoslovakujo: D-ro Adolf Bischitzky, Prago V, 
Mikulaŝska 12 . 

Danujo: S-no Margarethe Noll, Kopenhago-K„ 
Fredericiagade 6, II. 

Finlando: S-ro Aarne Selinheimo, Helsinko. Kon- 
stantinastr. 25. 








VEGBTARANO 


0 


Germanujo: l)-ro Hcinrich Arnhold, Dresdeno, 
Tiergartenstr. 52. 

Nederlatido: S-no Julie Islnucker, Hago, van- 
Beverningkstraat 10. 

Oni aprobis la Deklaron Kontraŭtnilitan de la 
Internacia Movado nor Forigi Militon laŭ teksto jam 
aliloke publikigita en tiu ei bulteno. Gi jam estis 
aprobata dum la pacifista kunsido en r’rago ĉe la 
XIIIa kongreso Esperantista. 

Jenaj personoj promesis sian telpon kie! kore- 
spondantoj de la ligo: 

Francujo: S-ro Gabriel Gbavet, Parizo, 57 rue 
Coulaincourt. 

Estomijo: S-no Ilelmi Dresen, Revalo (Tallinn), 
postkast b. 

Italujo: Prot. Adaino Lacalendola, Bari, Via 

Dante 323. 

Litovujo: S-ro Liudas Alseika, Dotnava, 
Hedainiai. 

Oni ankaŭ raportis pri la leĝo, kiu en Danujo, 
Svedujo, Norvegujo, estonte en Finlando kaj Neder- 
lando, anstatauigas la militservon per civilservo. 

Protokolis la sekretariino: Mary Riley. 

Kelkaj anoj jarn dum la kunsido ett Helsinko kaj 
la redaktanto, ne sciante tion, post la kottgreso, pro- 
ponis la „Vegetaranon“ kiel ofieialan organon de 1. 
H. P.L.; sed oni kontraŭdiris, ke ne ĉiuj pacifistoj 
estas vegetaranoj aŭ eĉ sitnpatias kun vegetarismo, 
kaj oni ne ffndiskutis la dentandon. 

Alvoko de la sekretariino de I. E. P. L. 

Supozeble ni eiuj estas tre okupataj; sed ĉiu povas 
almenaŭ fari iornete, por partopreni efektive en la 
laborado celanfa pacon. La sumo de tiuj etaj agadoj 
sendube ltavos certan valoron. Do, antaŭcn! Ciu cl 
tŭ pripensu gravc, kion li persone povas fari dutn la 
nova jaro ĝis la 15a kongrcso en Nurnbergo. 

Ekzistas tnultaj eblecoj por. individua agado, 
ekzetnple: 

1) kunligi en urbo aŭ distrikto la samcelajn 
laborojn sur tnalsamaj kantpoj kaj kuiiligi iafoje la 
laborantojn metn en unu kunsido. 

2) kiel elektita korcspondanto pliintimigi la kott- 
takton de paccelantoj ktin aliaj urboj. distriktoj kaj 
landoj. 

3) kolekti statistikojn pri pacifistoj diversspecaj, 
ĉu Espcrantistoj aŭ nc, cn la urbo, pri Esperanta 
pacifista literaturo, broŝuroj k. t. p„ pri ŝtatleĝoj 
tuŝantaj militservon, pri historio de miiitservrifuzuloj, 
pri instruado lilate al rnilitaj aŭ pacaj ideoj en ŝtat- 
lernejoj. 

4) aranĝi prezentadon dc dramo montranta la kon- 
rraston inter paco kaj milito aŭ aranĝi festajn 
vesperojn servantajn al la ideo paca. 

5) instrui Esperanton en pacifista rondo aŭ aranĝi 
senceremoniajn interliejmajn temanĝojn kun pro- 
pagando de Esperanto. 

b) pripensi proponojn por la kunsido de la I. E. P. 
L. dum la Nurnberga kongreso, iniciati interligon kun 
!a grupo „Paco“ (Bilthoven) k. t. p. 

iotn ajn almenaŭ jam povas csti farata dum 
oktobro kaj novembro^ Otti informu pri sia agado la 
sekretariinon: Mary Riley, Chatsvorth House, 

( liffe-at-Hoo, Kent, Anglujo, por ke tti rcsumu la 


tutan agadon ctt la decembra numero de ..Vegetar- 
ano“ kaj en aliaj revuoj. 

Vivu ĉiu laboranto de la glora, paca cel’! 

Vivtt! Vivu Esperanto sub la bcla verda stel’. 


Esperantaj, I.ibroj, (Ĵazetoj, Broŝuroj. 

Esperanta Lernolibro por Grekoj, unua parto, de 
D-ro Anakr. Stamatiadis. Eldonita de la revuo: 

Bizantio, rnonata, adreso Konstantinopolo-Pera, 
Strato, Tepe-Baehi 59. Jarabono 10 svisaj frankoj. 
En lingvoj Esperanta. greko kaj franca. 

Venecio kaj la I3a Intcrnacia Arta F.kspozicio, 
cldonita de la Esperanta Grtipo Zamenhof, Venecio 
(Italujo), strato S. Luca 4115. Bone ilustrita libreto 
pri la fama kaj bcia urbo Venccio. 

Lunio sur la Vojon kaj Karmo, de Mabel Collins, 
tradukinto O. Collyn. Fldonita de „Hspero Teozofia“, 
uliec Krakovska 17. Prago II. Ceiioslov. Prezo 5 kĉ. 
31paĝa belaspekta broŝureto. 

La Policisto, tutmonda organo de la policistaro, 
redaktanto Aŭg. Mariclt, Budapeŝto IX. Ulloi-ut 59, 
IV, 8. Hungarujo. Aperas ĉiusessemajne. 

Finlanda Sportrevuo (Suoinen Urlieilulehti), Esper- 
anta numero de la finlingva revuo, havebla sub 
adreso Hrottaja 4. Helsinko, Finlando, prczo 2 re- 
spondkuponoj stampitaj antaŭ ne pli ol unu monato 
aŭ monbileto je valore de 1 franko. Bela eldono 
ilustrita en bona Hsperanta stilo. 

Brazila Esperantisto, red. Praca 15 Novembro 101. 
Rio de Ĵanciro, jarabono 5 francaj frankoj. 

I.a Laborista Esperantisfo (Der Arbeiter-Esper- 
antist), red. A. Sproeck, Berlino N. 37. Chorinerstr,45. 
Folio, kiuu la Germana Laborista Asocio aldonas al 
la Scnnacieva Revuo, kiu fariĝis ĝia oficiala organo. 
Jarabono Mg. 24, . 

Verda Utopio, monata revuo en Esperanto, re- 
daktanto Kunitaro luikuta, adreso: 5265 Uehomrnachi 
7-Chome, Minami-Ku, Osaka, Japanuĵo. Jarabono 
1.70 Enoj. La junia numero enhavas legindan 
artikolon „$ovinismo, patriotismo, liomaranismo“ de 
pastro Seriŝev. kiu regule publikas liotojn pri frn- 
presoj pri Japanujo. La kovrilon de la revuo ĉiarn 
ornamas iu reproduktaĵo dc artpentraĵo japana. 

Aŭstria Esperanto-Raporto, Vieno (Aŭstrujo) VI. 
Mollardgasse 55. Raportas pri la movado en 
Aŭstrujo. La „Nova Tempo" ne plu aperas pro la 
ekonomiaj malfacilajoj cn la aŭstra lando. 

La Leipziga Specimena Foiro, foiroficejo Markt 4, 
Leipzig, Germanujo, dissendis bele ilustritan reklarnan 
broŝureton. 

Sennacieca Revuo. rnonata organo de la tutmonda 
laboristaro. Adreso Parizo XI (Franeujo), 24 Boulc- 
vard Beaumarchais. Jarabono 6 svisaj frankoj kun 
adapto al malfavoraj valutoj. La kajero de aŭgusto- 
septembro enliavas tre rimarkindajn artikolojn: 
Leteron de Romain Rolland al la sennaciuiaro, tre 
bonan skizon de Domoslavvski pri la postsignoj de 
milito, raporton pri vivo en sovjeta Rusujo k. c. La 
revuo anoncas la baldaŭan aperon de „La veraj 
paroloj de Sokrato" laŭ franca t verko de la majstro 
Han Rvner. 

Hungara Esperantisto, rnotrata organo, dc la 
Hungarlanda Esperanta Societo, adreso: Szeged. 
















10 


VEGETARANO 


Szentharomsag-utca 30. Jarabono 180 liung. kronoj. 
La nacia hungara kongreso okazas en Miŝkolc. 

Literaturo, trimonata gazeto Esperanta, adreso: 
C. H. Edmohds, 19 Dellcott Road, Wel\vyn (iarden 
City, Anglujo. Tiu ĉi gazeto estas tre valora ero cn 
la Esperahta vivo. La lasta numero (14) etiliavas tre 
legindaju originalajn verkojn, interalie de niaj 
gesamcelanoj Henry Hyams kaj Ernma L. Osrnond. 

Unua Legolibreto, Dua Legolibreto, la numeroj 1 
kaj 2 de ..Universala Biblioteko" aperanta en la 
Esperanto-Eldonejo Friedrich Ader, {4resdeno-A.. 27. 
La du unuaj kajeretoj el tiu ĉi kolekto enhavas 
rakontojn. fabelojn, popollegendojn; legajojn el 
literaturo, arto kaj scienco, kaj ili meritas re- 
komendon. Interalic tni trovis en ili biografieton pri 
Abraham Lincoln, tiu granda viro, kiu diris: „Nia 
kredo estu, kc justeco donas potencon, kaj en tiu 
kredo ni faru nian devon“. 

Holanda Esperantisto, eldonanto C. G. Sterken- 
burg, Spittaalstraat 3, Zutfen (Nederlando). Semajna 
Hsperanta gazeto,parte en holanda lingvo.Jare iifl.2,40. 

Skandinava Esperantisto, monata, en lingvoj 
Esperanta kaj sveda, adr. Karl Froding, 1217 Seventh 
Avenue, Rockford, Ulinois, Usono. La julia numero 
enhavas nian artikolon pri „Vivnivelo“. Jarabono 
50 cendoj. 

La Semisto, eldono de Esperantista Societo 
„Aplech“, adreso strato Mendizabal 3, Sabadell apud 
Barcelono, Hispanujo. En kataluna kaj Esperanta 
lingvoj. 

Espero Teozofia, redaktanto V. Cimr, Praha II., 
Krakovsku 17. Dumonata. La buiteno de aŭgusto 
citas jenan diron de H. P. Blavatsky, la fondintino de 
la Teozoiia Societo: „Oni devas memori, ke Teo- 
zofia Societo ne estas fondita kiel naskiĝejo de 
okultistoj aŭ kiel fabrikejo, por fabriki la adeptojn. 
Gi devas ccli haltigi la rnaterialistan fluon, kiel ankaŭ 
la spiritistan fenomenemon kaj adoradon al la rnort- 
intoj. Gi ne devas esti, por kontentigi la psikajn dezir- 
ojn kaj avidecon, kiuj ne cstas alia afero ol nova 
forrno de materialismo.“ 

Tra la Mondo, ilustrita legolibro kolektita kaj pri- 
laborita de Paul Bennemann. Dua parto, kun muzika 
aldono. Eldonejo Ferdinand Hirt 6c. Sohn. Leipzig, 
Germanujo, Salornonstr. 15. Prezo ĝisplue Mg. 140.— 
por ekstergermanaj landoj. Jen denove senhezite 
rekomendebla nova eldonajo altvalora, kiu sendube 
trovos tre ampleksan disva-stiĝon. Kun plezuro mi 
trovis interalie, sur paĝo 55a. legaĵon „Menaĝerio“. 
kiun tradukis nia prezidanto J. W. Sevenhuijsen kaj 
kies enhavon certe ĉiuj lcgantoj de la Vegetarano 
elkore aprobos. La tre varia enhavo de la libro kon- 
tentigas ankaŭ tiujn legantojn, kiuj ne serĉas ekzer- 
cilon, sed intelektan pliriĉiĝon. 

Italaj Rakontoj de Edmondo De Amicis, tradukitaj 
de D-ro Picr Carlo Monti; eldonis A. Paolet, S. Vito 
al Tagliamepto (Italujo). prezo 2 fr. frk. La fatne 
konata itala aŭtoro, verkinto de la Iibro „Cuore“ 
(Korkuraĝo), sendube ne bezonas esti rekomendata al 
la Esperantistoj. Jam estas tradukitaj kelkaj el liaj 
verketoj de Rosa Jiinck. La nova eldono enhavas 
bonegan tradukon. La recenzanto estus ŝatinta. se 
en nia konfuza epoko tiuju tradukojn estus akom- 
paniutaj kelkaj notoj pri tio. ke la „kuraĝo“ pentrita 


en tiuj ĉi ..Militaj Skizoj“ ne bezonas trovi esprimon 
nur en militaj entreprenoj. Kontraŭe. la kuraĝo post- 
ulata por laboro kontraŭ milito kaj kontraŭ la mal- 
bonaj diroj kaj kutimoj de ĉiuj epokoj estas ankoraŭ 
pli malfacila; ĉar ĝi ne estas nur moinenta ekflamo 
de eriergio, sed daŭra. senlaca energia sintenado. La 
rakontoj estas tre legindaj. 

La Progreso, monata oficiala organo de la ĉeĥo- 
slovakaj Esperantistoj. Jarabono kĉ. 25.—, eldonejo: 
Plzen, Radvnska ul. 10. 

Esperanto-Praktiko, monata gazeto por pcrfektigo 
en Esperanto. Eldonejo: Ellersiek & Borel, Dresden- 
A. 1, Struvestrasse 40. Jarabono Mg. 80.— aŭ pli 
laŭ evoluo de la kurzo. f\>r malbonvalutaj landoj 
favorprezo. 

Universala Legolibro, sama cldonejo, aŭtoro Wil- 
heltn Fricke, prezo Mg. 80.—. 

Gerrnana Esperantisto, monata, en lingvoj ger- 
tnaua kaj Esp. Sanut eldonejo. Nuna abonprezo 
jara Mg. 60. . 

Urboj de la Estonto, kajero dua de la Biblioteko 
de Teristo, eldonanto nia ruslanda nacia sekretario. 
Tre leginda kaj konvinka verkcto pri ĝardenurboj laŭ 
la ideo de Howard. 

Teristo, inonata bulteno dediĉita al serĉado de 
vojoj, celantaj al la realigo de vivo justa kaj hartnonia. 
Jam en nia lasta numero ni salutis titm ĉi simpatian 
revueton eldonatan de nia samcelano kaj nacia 
sekretario en Moskvo. Abono 5 sv. tr. kun favor- 
prczoj por malplialtvalutanoj. La 'l'eristo rcpresis la 
artikolon de nia samideano Todorov pri la bulgara 
movado ,.Vyzrajdanje“ (Renaskiĝo) el nia aprila 
numero. 

Internacia Kantaro, kunmetita de Paul Bcnne- 
mann, eldonejo Ferd. Llirt 6; Solin, Leipzig, Salomoti- 
str. 15; prezo eksterlande M 40,- por la tekstaro, 
M 110.— por la rnuzika eldono. Multnaciaj popolk- 
antoj kun aldono de tri valoraj operarioj. Havinda 
serioza Esperatitaĵo, pri kies apero ni povas ĝoji. 

Libero, organo de Sanko Esperanta Grupo, Dai 3 
Kotogakko. urbo Kioto. Japanujo. Kajero 16a de 
rnonato junio enhavas tre interesajii ĝeneralajn kaj 
statistikajn informojn pri Japanujo. Nc abonebla. 
Oni promesas novan numeron pri japana kulturo. 

Du Poeinoj, originale verkitaj de E. Miĥalski eld. 
La No\ r a Epoko, Moskvo, Rusujo, 1a Tverskaja- 
Jamskaja 35, kv. 5. Prezo 100 spesoj. La aŭtoro 
majstras la lingvon. 

La Nova Epoko, internacia literatur-socia revuo, 
Moskvo, la Tverskaja-Jamskaja 35, kv. 5, Rusujo. 
larabono 1 Sm. 

First Steps in Esperanto (Unuaj Paŝoj en Esp.), 
facila lernolibro por infanoj kaj komencantoj angia- 
lingvaj. Verkinto nia ano Montagu C. Butler. eldonejo 
La Brita Esperantista Asocio, 17 Hart Street, London 
W. C. 1, Anglujo. Prezo 9 pencoj broŝurite aŭ 1 ŝil. 
en tolo. La aŭtoro iras laŭgrade de la facilajoj al 
tnalfacilaj aferoj, helpas la memoron per gramatikaj 
versetoj kaj enmctis ankaŭ Esperantajn versaĵojn 
(oftc iom tro malseriozajn) por la kutimiĝo al reguloj 
kaj la rittno de la lingvo. 

Internacia Komerca Revuo, adr. Furrer 6; Co.. 
Stainptenbachstr. 69, Zurifio, 1 (Svisujo). Jara abono 
sv. fr. 8.--. 









VEGETARANO 


11 


kristana Espero, trimonata, redaktejo ĉe Pastro 
E. Penttinen, Kaustinen, Finlando. Jarabono 2 sv. 
fr. kun facilajoj por valutsuferantoj. 

Esperanto de UEA, Cienevo, 12 Boulevard du 
Theatre. Laŭ raporto pri la Helsinka kongreso oni 
diskutis pri la allasebleco de anonc.oj komercaj pri 
alkoholaĵoj en tiu ĉi plej disvastigita el ĉiuj Esper- 
antaj gazetoj. Dank al la sana tendenco kaj 
altanimeco de s-roj flodlcr kaj Stettler, konforme kun 
la ideoj de tre rnultaj Esperantistoj, ĝis nun tiaj 
anoncoj ne estis akceptataj. Ni, kiuj rigardas la 
alkoholan industrion kiel danĝeron por la tuta hornaro 
kaj kiel malpuran industrion, forte deziras, ke la rc- 
daktejo de UEA ne forlasu la ĝisnune aplikitan sanan 
principon, kaj ni petas, ke niaj samcelanoj uzu sian 
influon laŭ tiu ĉi direkto. Eble oni povus aranĝi voĉ- 
donon (plebisciton) pri tiu grava punkto inter la anoj 
de UEA. 

Le Monde Esperantiste, Parizo, 3 rue Sophie 
Germain, enhavas ia plenan tekston de la cirkulero dc 
La franca ministro de instruado kontraŭ Esperanto 
kaj en la lasta numero tre legindajn kritikojn pri tiu 
cirkulero el la ĉiutagaj francaj gazetoj. Estas videble, 
unuflanke, ke ĉiuj atakoj kontraŭ Esperanto venas el 
tre rnaliarĝaj cerboj, ofte de personoj mankantaj je 
bona fido. kaj duaflanke, kc la aserto. ke Esperanto 
havas revoluciajn tendencojn, nc direktas sin kontraŭ 
la politikaj revoluciuloj ĝenerale, sed kontraŭ la 
pacaspirantoj. Efektive, simpla nure politika re- 
voluciulo, kiu volas nur akiri rajtojn kaj potencon por 
la ĝisnune subpremitaj klasoj, ne estas danĝera por 
la interna strukturo de la socio; danĝera li fariĝas nur 
tiam por la nuna strukturo, kiain li revolucias kontrau 
la inoroj kaj kontraŭ la principo dc perforto. Tia 
revolucio kreas pensantajn, propravolajn. etituziasme 
ardantajn homojn, kiuj ne blinde obeas al ordonoj kaj 
tendenca hipnotiga registara propagando, sed kon- 
sultas sian konsciencon kaj agas laŭ ĝi. Nia ribelemo 
kontraŭ la principo de perforto kaj kontraŭ la venenoj 
de nia socia strukturo ne estas forigebla per dekretoj 
de ĉiuj ministroj de la mondo; kontraŭe. dekretoj tiaj, 
kia tiu de la franca ministro atestas pri la progreso 
de nia movado. 

Malpermesa Leĝo en Finlando. Broŝuro enhavanta 
tre interesan paroladon de nia samcelano Hugo Salo- 
kannel (Laihia, Finlando) dum la 14a kongreso de 
Esperanto en Helsinko. Se la spaco tion permesos. 
ni profitos la bonvolan permesan de la aŭtoro reprcsi 
la broŝuron en nia bultetio. 

Porabstinenea iaboro de virinoj en Finlando, 
parolado dc Hvmmi Nyyssonen dum la abstinenca 
fakkunsido en Helsinko. 

I.a Evangelio al ĉiu homo, prediko de H. .1. Pa- 
tiiila (UusikyLi, Vuolenkoski, Finlando) dum ia 14a 
univcrsala kongreso de Esperanto. 

Esperanto-Fina Frazlibreto de Hugo Salokannel, 
Laihia, Finlando. Utila por finlingvano, interesa por 
studanto de fina lingvo. 

Vegetaraj kaj parencaj revuoj. 

Teristo (Zeinleborjec), rusa cldono de la monata 
Esperanta revuo Teristo publikigata de nia nacia 
sekretario Szabunie\vicz. La bulteno 'estas fidela 
traduko de la Esperanta eldono. Gi estas efika pro- 
pagandilo por Fisperanto krom la aliaj ideoj en ĝi 
disvastigataj. Prezo jare 60 orkopekoj. 


Novo Obŝtestvo (Nova Socio), duonnionata gazeto 
bulgarlingva de liberaj homfratoj kaj de libcraj frataj 
grupiĝoj. Okupiĝas pri Ciaj sociaj kaj individuaj re- 
forrnoj, precipe pri la ideo de honia frateco. Gia 
devizo estas: La homoj havas unu rajton, unu leĝon 
kaj unu emblemon, nome Dion. t. e. la amon. Adreso 
strato Maria-Luiza 7, Sofio, Bulgarujo. 

Voluntad (Volo), hispanlingva semajna gazeto, kiu 
laboras sub la devizo „La Libereco por la Kulturo". 
Jarabono 8 pesetoj. Adreso: Zaragoza (Saragoso), 
Hispanujo, San Miguel 25, imprenta. Tre salutinda 
kunbatalanto de paco kaj vivreformo. 

Naturismo, monata vegetara naturisma revuo, 
hispanlingva, Travesera 117 pral., Barceloria. La 
septembra nuinero enhavas artikolon ..Vegetarismo, 
Kompato kaj Esperanto" de Constantino Garcia, ano 
de la vegetara societo Biskaja, Bilbao. 

The Vegetarian Messenger and Health Review 

(La vcgetara raportanto kaj revuo pri saneco), 
monata revuo eldonata de la angla vegetarana 
societo, 39 Wilrnslo\v Road, Rusholme, Manchester, 
Anglujo. Prezo ponurnere 3 pencoj. La julia numero 
raportas interalie pri la festo pro la centjara jubiieo 
de la unua bestprotekta lcĝo en Britujo iniciatita de 
Richard Martin. 

Vegetarische Bode (Vegctara Raportanto), oficiala 
organo dc la Nederlanda Vegetarana Asocio; rnonata; 
jarabono eksterlande nfl. 5.—; redaktanto Felix Ortt 
en Soest (Utrecht). La julia numero raportas iom 
pri la duhoboroj en Kanadujo. Preskafl ĉiu numero 
enhavas ion pxi nia organo, ĝenerale de nia 
prezidanto. La lasta numero enhavas raporton de 
nia anino s-ino Isbrŭcker-Dirksen pri la vegetara 
kunsido dum la Helsinka Kongreso. La holanda 
asocio faris specialan enketon inter la ncderlandaj 
vegetaranoj pri iliaj aĝo, metio, la daŭro de ilia vege- 
taraneco. la spertoj pri vegctarisrno, la motivo por 
vegetaraniĝo. la sintcno rilate jc ovoj, lakto, alkoholo, 
tabako, nekuirita rnanĝsistemo k. t. p. kaj eldonis pri 
la rezulto broŝuron sub la titolo: 

Rapport over de Enquete 1921 van den Nederl. 
Veget. Bond, havebla ĉe la asocio sub adrcso Amster- 
dam. Jacob Marisstraat 94. 

Levenskracht (Vivpotenco), holanda lingvo, 
organo de la Movado por Casta Vivo. Redaktanto 
Lod. van Mierop en Laren (N. H.), Nederlando, jar- 
abono eksterlande nil. 3.—. Ponutnere 25 cendoj. 
La numcroj 6, 7 kaj 8 enhavas artikolojn cl Esper- 
anto tradukitajn kaj citojn pri Esperanto. La artikolo 
de Seriŝev el la ..Verda Utopio“ (Japanujo) tradukita 
holanden dc nia nacia sekretariino eĉ provokis dis- 
kuteton en tiu ĉi revuo. Tre tradukinda estas artikolo 
en tt-ro 7a sub titolo „Sklaviĝo“ kontraŭ la fumado, 
de D-ro P. Bierens de Haan. 

„EI Heraldo Naturista“, Apartado 196. urbo 
Meksiko. Tiu ĉi rnonata revuo eldonis siati kvinan 
numeron kun bonega titolilustrajn (la venonta 
nutnero havos ankoraŭ pli belan, perfekte artan 
kovrilan bildon, laŭ specimeno donita) kaj diversaj 
artikoloj favoraj al Esperanto. La vegetara manĝejo 
en la urbo Meksiko, adrcso Avenida 16 de Sep- 
tiembrc 72, bildc montrita vidigas grandan afiŝon de 
UEA sur sia balkono. 




















12 


VEGETAKANO 


„Lc Neo Naturien“, monata frandingva revuo 
eldonata de Henry Le Fevre, Cliatillon-sur-Tliouet 
pres Parthenav (Deux-SĜvres), Francujo. Tiu revuo 
kunligas naturismon, vegetarismon, internaciismon 
kaj liberan individuan penson. Oi jam enhavis kelk- 
ajn tradukojn e! Esperanto, interalie el nia bulteno, de 
nia samcelano R. J. Filliatre. Tre atentinda estas 
artikolo kontraŭ la fumado sub titolo „Aux Femmes“ 
(A1 la virinoj). Ni salutas la nove ekkonitan kolegon 
kaj deziras sukceson. 

Ne estas eble, detale citi ĉiun revuon; jen kelkaj: 
Solblink (dana), adreso Dana Vegetara Societo, Rdd- 
kildevej 40, Brdnshdj apud Kopenhago. II Messaggero 
della Salute (itala), adr. 415 S. Halsted Str., Chicago, 
lllinois, Usono. Kosmos (hispana) Plaza Nueva 10, 
Bilbao, Hispanujo. Eugenia (hispana - kataluna), 
Pasaje Sta. Eulalia 5, Barcelona (Hispanujo). Radikale 
Etliik (gerrnana), adreso Magnus Schuautje, Diissel- 
dorferstr. 23, Berlino W. 15. O Theosophista (portu- 
gala), adreso R. P. Seidl, Rua General Bruce 112, 
Rio de Janeiro, Brazilo. Vegetarianski Pregled 
(Vegetara Revuo. bulgara), redaktanto Janko To- 
dorov, Botev 13. Sofio. Vegetarian Messenger (Vege- 
tara Infonnanto. augla), 39 Wilmslovv Road, Kus- 
holme, Manchester. La Protection des Animaux 
(franca), 6 rue du Moulin, Caen, Francujo. Vege- 
tarianen (sveda), 12 Lastmakaregatan, Stokholmo. 
The Starry Cross (angla, koutraŭvivisekcia), 22 
South 18th Street, Philadelphia, Pa., Usono. Annali 
di Chirnica, eldono de „Scienza ed Arte“, redaktanto 
prof. d-ro G. G. Ravasini, Via Ugo Foscolo 2, I rieste 
(itala). Scientia (itala), sama adreso. 

„Vyzraĵdanje“ (bulgara), Sotio. strato Botev 13, 
eldonanto St. AndrejCin. Tiu ĉi vere ntodela rcvuo 
meritas specialan citon. Se ĝi povus aperi tia, kia 
ĝi estas, en Esperanto, la ,.Vegetarano“ tuj malaperus 
pro superflueco kaj malsupereco. Kiom bedaŭrinde 
estas, ke la valorega larĝhorizonta enhavo de tiu 
simpatia revuo atingas pro linĝva disstareco nur tre 
litnigitan aron da legantoj! Scd kia ĝojo estas, ke 
tiaj batalantoj ankoraŭ senlace kaj fervore laboras 
por la grandaj ideoj ligitaj al vegetarismo kaj Esper- 
antismo. Car la Esperantismo en tiu ĉi okazo preskaŭ 
identiĝas kuu la tolstojanismo de la revuo. 

Flugfolioj kaj malgrandaj presaĵoj: „Pjesui o 
Golodje“ (kantoj pri la malsato), ruslingvaj poemoj 
de Gorbunov-Posadov, cldonitaj de la Eldona Societo 
de la Amikoj de L. N. Tolstoj. eldonejo „Posrednik“, 
Moskvo, Arbat. 36. Rusujo. — Reformkolonio Pal- 
mital, Rcformo de la Religio, propagandaj folioj de 
Johano Wclsch, Praga do Mcrcado 8, Joinville, ŝtato 
Santa Catharina cn Brazilo (gerrnanlingve). — Welt- 
verbot 19,30 (germane), flugfolietoj kun regulaj sciigoj 
pri la alkohola demando kun celo de tutmonda tual- 
permeso de alkoholo en 1930a jaro, Bielefeld (Ger- 
manujo). Roonstr. 5. 

Aŭstrujo. Inĝeniero Richard Syka faris la 18an 
de aŭgusto en Vieno paroladon pri la temo „Cu 
Aŭstrujo estas vivkapabla, kaj kicLĝi povos propra- 
forte savi sin?“ Li postulis simplajn lavcblajn 
vestajojn kaj ekononŭon bazitan sur vegetarismo kaj 
trovis grandan entuziasmon kaj komprenemon en la 
aflskultantaro pri la rirnedoj proponitaj. 

Italujo. En Pedrengo, provinco dc Bergarno. 
ekzistas vegetara pensiono ..Villa Beatrice“. kie oni 


povas preni aerbanojn kaj havas vastan parkon por 
prornenoj. 

Germanujo. La ..Vegetarische Warte“, Frankfurt 
a. M.-Sŭd, Gartenstrasse 1. duonmonata organo de la 
Germana Vegetara Ligo, raportis favore pri nia 
bultcno kaj presis tradukon el ĝi. 

Laŭ la pacifista gazeto „Die Menschheit“ (La 
Homaro), EBlingen bei Stuttgart, la germana Ligo de 
Pacifistaj Studentoj post parolado de stud. Medding 
pri tnilitservrifuzo akceptis rezolucion konforman al 
la Bilthovena programo de la kontraŭmilitaj absolut- 
istoj. La loka ligo Trier de la Gerrnana Asocio de 
Fervojistoj aliĝis kun siaj 2400 membroj korporacie 
al la Gcrmana Pacsocieto. 

La XIa Germana Kongreso de Pacifistoj okazos en 
Lipsio (Leipzig) la 2an ĝis 4a de oktobro nuna; 
adreso Dresdencr str. 7. 

Esperantaj Diversaeoj. 

Internacia Esperanta Ligo de Liberpensuloj kaj 
Monistoj. Estas foudita tiu ĉi nova ligo, kiu jam havas 
kvindekon da anoj. Intcresuloj turniĝu al s-ro Kurt 
Hubricht, Leipzig-Neustadt, Mariannenstr. 30. III. r. 
Poŝtĉeka konto Leipzig 43 808. Oni intencas, eldom 
bultcnon, per kiu oni intencas, disvastigi Esperanton 
intcr liberpensuloj kaj liberan penson intcr Espcr- 
antistoj. 

luterriacia Mondliteratiiro por la tuta Esperautist- 
aro. Per cirkulero sub tiu ĉi titolo la direktoro de la 
Esperanto-Instituto por la Germana Respubliko, prof. 
d-ro Dietterle invitas la Esperantistojn, krei Inter- 
na cian Mondliteraturon publikigotan de la firmo Ferd. 
Ilirt & Sohn, Lipsio (Leipzig), kaj konsistontan nur 
el literature valoraj verkoj tradukitaj laŭ la originaloj, 
se eble de samnaciano de la aŭtoro. ne tro longaj, 
laŭeble el plej multaj nacioj. Adreso de la instituto: 
Leipzig-Schl., Seumestr. 10, Germanujo. 

Alvoko al ĉiuj kristanaj saniideanoj! La tut- 
monda komitato de la Kristanaj Asocioj de Junaj 
Viroj (K, A. J. V„ anglc: Y. M. C. A.) la unuan fojon 
sendis oficialan delegiton al la kristana faka kunsido, 
dum la XIVa kongreso dc Esperanto en Helsinko. Po 
la Kristana Espcrantista Ligo (K. E. L.) kuraĝas. pli- 
vastigi la propagandon inter aliaj internaciaj kristanaj 
organizoj, kaj ĝi petas ĉiujn kunkristanojn, rapide 
helpi per sendo de propagandproponoj kaj monsub- 
tenoj al s-ro P. Hŭbner, Bergstr. la. Ouedlinburg. 
Gerinanujo. Tie oni douos ĉiujn uecesajn informojn. 


Sinjorino! 

Jam antaŭ dekkvino da jaroj danaj kaj nord- 
gerinanaj Esperantistoj interkonsentis, ke la diferenc- 
igo inter viroj kaj virinoj per la titolo „fraŭlino“ (ĉar 
virari personon ne cdziĝintan oni ueniam alparolas 
per „iraŭlo“) estas nek justa nek ĝusta, kaj nun post 
iniciato de britaj satnideaninoj certa anonimulo Lc- 
fuko faras en „Gerrnana Esperantisto“ la proponon: 
„Ni enloĝantoj de Esperantujo havu unuecon; tial ni 
formetu la titolon „traŭlino‘ kaj uzu kiel alparolojn 
solc „sinjoro“ kaj „sinjorino“. Tiel ni evitos nea- 
grablaĵojn kaj ofte ankaŭ supertluan laboron." 

Tiu ĉi propono ŝajnas al mi tre akceptinda kaj 
cstos de ttti en la „Vegetarano“ konsekvence aplikata, i 
se mi ne aŭdos motivigitajn protestojn. O. B. 















VFGETARANO 


PAGU VIAN KOTIZON 

aŭ la ahonon por la societa jaro 1922/1923. La 
ligo kaj ĝia hulteno, kies financoj estas en bona 
ordo, ne povas vivi sen financa subteno. 

- La ricevantoj de la hulteno, sur 

kies ekzeinplero en tiu ĉi loko 
troviĝas blua kruco (+), bonvolu 
. pagi ankoraŭ la kotizon aŭ abonon 
por la pasinta societa jaro (oktobro 
- 1 1921 ĝis septenibro 1922). 

Kelkaj samideanoj en valutsuferantaj landoj 
ĝis nun ricevis la hultenon senpage pro speciala 
favoro. Se ili deziras ĝin plue ricevi kaj se al 
ili ne estas eble. pagi lafiksitajn miniinuinajn 
kotizojn. ili bonvolu averti la rcdaktanton per 
poŝtkarto, por ke li sciu, ke ili daŭre interesiĝas. 

Pagu al la naciaj sekretarioj laŭ detaloj de la 
titolpaĝo. 


Kotizo aŭ Abono. 

Pro la granda senvaloriĝo de la gerinana tnarko 
la kotizo en germana valuto devas esti piialtigata ĝis 
<M 120.—, kaj la eldonanto devas rezervi al si la 
rajton, sekvi la valutevoluon per pluaj plialtigoj. Tiu 
ĉi siuneto tute ne kovras la koston por germanaj 
abonantoj; por ekstcrgcrmanujaj abonantoj (Rusujo, 
Latvujo ktp.) la pli grauda afranko igas ĝin ankoraŭ 
tualpli sufiĉa. 

Leterkesto. 

Kelkaj Skriblntoj. La redaktanto ne povas liavigi 
fremdajn gazetojn nek liavas tcmpon por korespond- 
ado pri flankaj aferoj. Oni pripensu, ke li pagas ĉnijn 
afrankojn krom tiuj por la disscndo de la bulteno el 
propra poŝo kaj ke la afranka tarifo cn Germanujo 
terure altiĝis. 

japana Abonanto. Via kotizo en germana mono 
ne liavas valoron; ĉar 75 markoj estas mtr du pencoj 
kaj duono: por tia sumo la bulteno kun afranko ne 
povas esti Iivcrata dum 3 jaroj. Bonvolu kompletigi 
vian monsendon. Tion Ci bonvolu legi kaj atenti 
ankaŭ aliaj samideauoj, kiuj setidas germanan 
papcrmonon el bonvalutaj landoj. Tia kotizo ne 
havas valoron; ĝi estas nur agrabla atcsto pri sim- 
patio, sed ne lielpo. 

Naciaj Sekretarioj, informante min pri novaj anoj, 
bonvolu tuj precizigi la pagitan kotizon kaj sciigi. ĉu 
ili jam donis la bultenon al la nova ligano. 

N. Sh. en VV. *Mi konsentas kun vi pri tio, ke la 
mdividua personeco cstas la plej grava afero; sed. 
por veki la pcrsonecon cn kclkaj cl la amasanoj, ni 
devas ĝeneraligi la propagandon kaj trafi tianianicrc 
U aniniojn sonantajn per sama vibrorapideco. 

Kvitancojn, liston de novaj membroj, adres- 
'anĝojn k. t. p. ni devas pro manko de spaco trans- 
ŝovi al la decembra numero. 

Bulgarujo. 

Nia nacia sekretario en 'Sofio, s-ro Diinitr Sime- 
onov, partoprcnis la Kongreson de Bulgaraj Esper- 
rTtistoj, la Kongreson de la Bulgaraj Vcgetaranoj kaj 

kongreseton de la Unuiĝo de Vegetaranoj Esper- 
tistoj en Bulgarujo. Laŭ lia raporto ĉiuj kongresoj 
trc bone sukcesis kaj enspiris novan entuziasmon al 
w Cecstintoj por niaj komunaj movadoj. 


13 


La IXa Bulgara Esperantista Kongreso okazis la 
6an ĝis 8a de aŭgusto. Gin ĉeestis la bela nonibro 
de proksifnurne 400 samideanoj, inter ili deko da sam- 
ideanoj el Zagreb (Jugoslava Ŝtato). Sesdeko da 
kongresintoj estis rajtigitaj delegitoj de lokaj grupoj. 
Estis la unua bulgara Esperanta kongresO kun tiom 
nuiitaj partoprenintoj kaj tia ĝojiga ĝenerala inter- 
esiĝo. Ankau la ĉiutagaj ĵurnaloj dctale priparolis la 
kongreson cn Sofio. 

La vegetarana kongreso okazis de la 2ba ĝis 28a 
de aŭgusto en Stara Zagora, la naskiĝurbo de firisto 
Dosev, fondinto de la Bulgara Vegetarana Asocio. 
Dosev mortis lastan jaron; li estis intima amiko de 
Leono lolstoj. D-ro Jelev en la urba teatro bon- 
venigis la kongresanojn kaj malfermis la kongreson. 
Faris paroladojn Prof D-ro Dim. Kacarov (pri Dosev, 
lia nobla animo, liaj idealoj kaj lia grarida merito), 
nia samideano Janko Todorov, nia samideano 
Georgi Vartolomcjev (pri vegctarismo kaj la religiaj 
doktrinoj), nia samideano Ivan Kojumĝiev (pri la 
batalo kontraŭ la malbono), Ilija Janĉev (pri scienco 
kaj scienca vegetarismo, kun speciala akccntigo al 
la etika vcgetarismo), nia samideano Stojan Terzijski 
(pri laborlernejo kaj libera edukado). La lasta parol- 
into aludis ankaŭ al la eduka valoro de Esperanto. 

Dum la komuna manĝo la verdstelanoj inter la 
kongresantoj okupis apartan tablon kaj interparolis 
cn Esperanto. Okazis fakkunsido de la Esperantistoj 
(kongreseto de la Unuiĝo de Vegetaranoj Esper- 
autistoj en Bulgarnjo), kiun ĉeestis 30/40 gesamidean- 
oj. S-ro Simeonov raportis pri la agado dum la jaro 
kaj pri la financa stato. Post ititerdiskuto la umiiĝo 
aliĝjs oficiale al la Bulgara Esperanto-Socicto, jior 
ke ĝi povu partoprcni pere de voĉdonrajtaj delegatoj 
ĝiajti kongresojn. Oni akceptis, plialtigi la kotizon je 
5 levoj, ticl ke ĝi nun estas 25 levoj jare, el kiuj 20 
estas neta pago al la redaktejo dc „Vegetarano“ kaj 
5 pago por la enlandaj kostoj de la unuiĝo. Ok novaj 
geauoj aliĝis. La vcgetara kongreso enhavis aukau 
amuzan vesperon, fiorkanton. solkanton, violon- 
koncerton kaj deklamojn. 

Pri la kotizo de la ĝencrala bulgara vegetara 
asocio oni decidis, ke ĉiu ano nepre pagu iom, sed 
difin.u laŭvole sian sumeton. Oni speciale atentigis la 
neceson dc solidareco rilate jc la kolonioj. Frato P.To- 
palov insistis pri la niorala devo de reciproka lielpo. 

Venontan jaron la kongreso vegetara okazos cn la 
urbo Burgas apud la Nigra Maro. 

Kasraporto de la Bulgara Sekcio de V. L. E. 


Kolektitaj abonoj por „Vegetarano“ . . . L 1840.00 

enkasigitaj kotizaĵoj. 323.00 

pagoj de kursanoj. 420.00 

Iielpaj pagoj por „Vegetarano“ k. a. . . . 1 22.00 

entute, e n s p e z o j. L 2705.00 

Senditaj al „Vegetarano“ sutne M 2600, — L 1745.00 
pagitaj kotizoj al B. F S. kaj al B. V. A. . 143,00 

pagita al lcktoro kaj aliaj kurselspezoj . . „ 220.00 

abono jior Bulgara Espcrantisto kaj 

Vegetarano. 40.00 

aliaj elspezoj(korespondado,dissendo deV.) „ 188.50 

entute, elspezoj . . L 2342.50 

Restas do en la kaso de U. V. E. B. , . . L 302.50 

el ili estas ŝuldo al la redakteĵo de „V“ . . „ 217.00 

neta havo de la unuiĝo U. V. E. B. , . . L 145.50 


































14 


VEGETARANO 


Faka Kunsido de V. L. E. en Helsinko. 

Lastmomente alvenis jena protokolo pri la faka 
kunsido de Esperantistaj vegetaranoj okazinta la 
8an de aŭgusto 1922a je la 5a horo posttagmeze en 
Helsinko, artpalaco iStenman, ĉambro 5. Ceestis 
sesdeko da personoj; sed en la liston de kunsidantoj 
sin enskribis nur 36, nome: 

Gesinjoroj: Maria van Rees (Svisujo), Eugenie 
Ferter-Cense (Fraticujo), Julia Isbrŭcker (Neder- 
lando), Marcelle Tiard (Francujo), Ida Koivisto, Vivi 
Saari, Elsa Vento, Antti Rasku, Matti Avinen, Albert 
Petrelius, Emilo Rannikko. Mikko Alava. Bruno 
Honkavaara, Hugo Salokannel, J. V. Pukkila, Aarne 
Selinheimo, Alli Trvgg-Hclenius, Evi Koponen, V. J, 
Kostiainen, Salli Tanskanen, Tyyne Iharnaki, Selnia 
Anttila (ĉiuj Finlando), D-ro Rudolf Hiekel (Cefio- 
slovakujo), Vadimo Anofrijev, Aŭgust Birk, Hclmi 
Dresen, Rita Pene, Agnes Dresen, Lea Meta, Hilda 
Dresen, Hcinrich Mark (ĉiuj Estonujo), Erik Franson 
(Svedujo), Kristian Kamper (Nederlando), K. Urbau 
(Cefioslovakujo), Atanas Atanasov (Bulgarujo), Mar- 
gretlie Noll (Danujo). 

Samideano Kostiainen salutis la ĉeestantojn kaj 
malfermis la kunsidon. La kunsido elektis jenajn 
funkciantojn: Prezidanto Kristian Kamper el Nieuvve 
Niedorp, sekretario V. J. Kostiainen el Helsinko. 

La sekretario prezentis la agadan kaj financan 
raporton de la ligo, aludante al resutnigo en la bulteno 
„Vegetarano“ Nr. 4. kaj legis la leteron de samideano 
Bŭnemann. La kunsido akceptis la raporton unuanime 
kaj dankeine. Oni rintarkigis, ke mankas la raporto 
pri la anaro diverslanda. 

I 3 ri la vegetara movado en diversaj landoj raportis 
sekvantaj personoj: por Bulgarujo samideano Ata- 
nasov, por Cefioslovakujo (germana) samideano 
Hiekel. por Danujo sainideanino Noll, por Estonujo 
samideanino Heltui Dresen, por Finlando satriideano 
Sclinheimo, por Francujo sarnideanino Cense, por 
Nederlando samideanino Isbriicker kaj samideano 
Kamper, por Svisujo samideanino van Rees. La pre- 
zidanto dankis la parolintojn pro la interesaj informoj. 

La sekretario legis la leteron de la prezidanto de 
la ligo, s-ro J. W. Sevenhuijsen, kiu interalie diras: 
„Mi povas sciigi al vi, ke en nia vcgetara Nederlanda 
rondo vekiĝis iom pli da intereso pri Esperanto. Ni 
sukcesis interesigi ia prezidanton de nia Nederlanda 
Ligo, kiu nurt ankaŭ lcrnas Esperanton, por ke li povu 
ĝin uzi en la mondkongreso de vegetaranoj en Sved- 
ujo vetiontan jaron.“ La enhavo dc la letero trovis 
unuaniman akcepton de la ĉeestantaro. 

La kunsido decidis esprimi sinceran datikon al la 
ĝisnunaj funkciantoj ed la VLE kaj reelektis ilin unu- 
anime, s-ron Sevenliuijseit kiel prezidanton kaj s-ron 
Bŭnemann kiel ĝeneralan sekrctarion. kasiston kaj 
redaktanton por la ligo. 

I.a sekretario legis salutleteron de s-ro D. Roskes 
el Hago, prczidanto de la Esperanta internacia 
Movado por Casta Vivo. Cii diras interalie: „La 
luilteno „Vegetarano“ laŭ mia opinio havos ĉiam pli 
multe da ittfluo en la tuta tnondo, precipe, se ĝi ankaŭ 
fariĝos oficiala organo de internacia abstinenca unu- 
iĝo (kontraŭ alkoholuzado). Tio eble povos esti pri- 
parolata dum tiu kunsido. 

Post kiam ni disdonigis fiugfolietojn pri M. C. V. 
dunt la kongresoj en Hago kaj Prago, korespondado 
komenciĝis pri tiu temo kun multaj satnideatioj cn 


multe da diversaj landoj. La deklaro de principo 
estis transpresata en kelkajn gazetojn kaj ankaŭ oni 
tradukis ĝin en diversajit naciajn lingvojn. La 
broŝuro „La principo de la movado por ĉasta vivo pli- 
klarigita el ideala kaj praktika vidpunkto“ estis kaj 
ankoraŭ estas vendata. 

Evidentiĝis, ke la problemoj, pri kiuj la movado 
sin okupas, ĉie ekhavas atenton. Ankaŭ en riiato 
kun la utilo kaj neceseco de idealo sur tiu ĉi vivo- 
kampo la perceptoj maturiĝis. La praktiko de 'Jai 
vivo ĉiufoje vidigas al ni kc estas malfacile labori en 
tiu direkto. Tamen tio ne povas ntalhelpi daŭrigi 
niatt laboron. Sen batalado ne estas venko, ankaŭ 
ne venko de la spirito super la materio. Sed ni 
bezonas la helpon de vi Ciuj, viroj kaj virinoj, junaj 
kaj maljunaj. Disdonigu uiajn ideojn skribe, parole. 
Legu la bultenon „Vegetarano“ kaj propagandu nian 
organon. 

Preskaŭ ĉion ui ĝis nun pagis el propraj itton- 
rimedoj. Tio ne povas Ciatn tiamaniere daŭri. Nun 
ni presigis denove flugfolietojn. Sendu do vian monan 
helpon, ne nur sciigojn de simpatio. Kornpreneble 
ankaŭ tiuj ĉi estas multvaloraj. La kotizo de la M. I 
C. V. estas laŭvola en rilato kun la landoj kutf mal- I 
alta valuto. — Mi tre bedaŭras, ke mi ne povas 
Ceesti la koitgreson.“ 

La ĉeestantoj atente aŭdis kaj memornotis la 
enhavon de la letero. La flugfoliojtt de M. ĉ. V. oni 
disdonis en la kongresejo. 

La prezidanto dankis la ĉeestantojn kaj fermis ia ; 
kunsidon je la 8a vespere. — Protokolis, por la 
kunsido, V. J. Kostiainen, sekretario. 

Rilate je la membronombro la redaktanto aldonas, 
ke estis neeble, doni precizan sciigon; ĉar Ii ne sciis, 
kiti el la nerepagintoj konsideris sin eksiĝinta kaj kiu 
nur pro neatento ne pagis ĝustatempe. Inter la 
nepagintoj estis eĉ fervoraj anoj kaj naciaj sekretarioj. 
Mi nun intencas, publfkigi cn la decembra bulteno 
statistikon pri la anoj, kaj mi tiam kalkulos kiel anojn 
aŭ abonantojn ĉiujn personojn, kiuj post la 30. 9. 1921 
pagis kotizon al la VEC.ETARA LIGO ESPER- 
ANTISTA aŭ abonon por la VEGETARANO. 
Diferertcigi inter anoj kaj abonantoj estas neeble; ĉar 
tio postulus korespondadon, kies afranko formanĝus i 
tro gravan parton de la enspezoj. 

Estas dezirinde, ke ĉiu ano sciigu al la sekretario, 
ĉti li estas vegetarano aŭ nc. 

Sperta vegetaranino germana, parolanta ankaŭ 
angle, france kaj iom itale, jam dstinta eksterlande, 
serĉas agadkampon kiel helpistino en dommastrumo 
aŭ infaneduko. Sperta pri malsanulflegado. Sufiĉas 
pago por vojaĝkostoj kaj regulaj flankaj elspezetoj. 
Detalojn petu de Ella Schartiger, Marktplatz 4, 
Heidelberg (Baden). 

Hotelo Pomona, Molenstraat 53, Hago, Nederiando. 
Unuaranga moderne instalita komforta vegetara 1 
hotelo en la urba centro. 

La Redaktanto rezervas al si la rajton, korekti 
laŭlingvc kaj, se pro kompreno necese, la stilon de 
publikigotaj nianuskriptoj. 

Anna ŝarapova. Kelkaj samideanoj petis ŝian 
adreson. Gi ne estas konstanta. Tial leterojn 
perumas al ŝi nia nacia sekretario en Moskvo, s-ro 
Ŝabunjeviĉ.___ 

Presejo: Schultz & Thiele, Hamburg (Germanujo)> flrauerstiafie 45.